Ursynowskie Tatry. Krokusy, połonina i zachody słońca 15 minut od metra

Żeby zobaczyć krokusy, wapienne skałki i bieszczadzką połoninę, nie trzeba jechać siedmiu godzin do Zakopanego. Wystarczy dojechać na południe Ursynowa. Kopę Cwila i Górkę Kazurkę zna każdy, ale mało kto wie, że kilka kilometrów dalej stoją… ursynowskie Tatry. Mają po kilka metrów wysokości, ponad 20 lat i jedną z najciekawszych kolekcji roślin w Polsce.

To oczywiście miniatura gór. Jest dużo niższa od oryginału, ale wiernie oddaje jego budowę. Powstała po to, by na Mazowszu mogła rosnąć wyjątkowa kolekcja roślin górskich. Szukać jej trzeba na terenie Ogrodu Botanicznego PAN w Powsinie. A zachód słońca ogląda się tu prawie tak dobrze jak z prawdziwej hali!

Jak powstawały "ursynowskie Tatry"

Ogród Botaniczny od początku chciał pokazywać polską florę górską, ale na konkretny plan trzeba było czekać do 1992 roku. Przygotował go wtedy zespół pod kierunkiem prof. Ireny Bajerskiej, zmarłej w 2021 roku architektki krajobrazu. To jej zawdzięczamy m.in. zieleń wokół Kopy Cwila i osiedle Wyżyny Zachodnie.

Szkic "Dolinka Tatrzańska" uruchomił wieloletnie przygotowania. Pracownicy ogrodu jeździli w góry, zbierali nasiona i sadzonki, badali naturalne siedliska roślin. Prace "górotwórcze" ruszyły dopiero w 1998 roku: zwożono ziemię, kamienie wapienne i granitowe głazy. Tak powstały cztery wzniesienia o wysokości 5, 6 i 8 metrów. Odwiedzający często nazywają je dziś kamieniołomami.

Po przygotowaniu terenu rozpoczęły się nasadzenia roślin, najpierw od 2001 roku sadzono drzewa, świerki, jodły, buki i jawory, a następnie krzewy irgi i porzeczki, równolegle sadzono przygotowane wcześniej byliny, paprocie, rośliny dwuletnie, oraz wysiewano rośliny jednoroczne, aby jak najlepiej pokazać złożoność górskich krajobrazów.

- pisze Anna Gasek z Ogrodu Botanicznego PAN w Powsinie w artykule o historii kolekcji górskiej.

Krokusy z Zakopanego nie polubiły niziny

"Ursynowskie Tatry" otwarto 12 września 2003 roku. Nie mogło w nich zabraknąć krokusów spiskich, czyli kwiatów, które najbardziej kojarzą się z górami. Plan był ambitny: druga Dolina Chochołowska, z całymi szpalerami fioletowych kwiatów. Natura szybko go zweryfikowała.

Niestety krokusy przywiezione z Zakopanego nie zaaklimatyzowały się na niżu i z posadzonych sześciuset cebul, po trzech latach było już tylko sto pięćdziesiąt. W następnych latach jeszcze ich ubywało, a obecnie powsińska populacja krokusów ustabilizowała się na poziomie około stu kwitnących egzemplarzy i chociaż do zamierzonego efektu jeszcze daleko, to nie ustajemy w wysiłkach, aby krokusów było coraz więcej.

- przyznaje Anna Gasek.

Relikt sprzed tysięcy lat i kwiat znany tylko z Bieszczadów

Na powsińskich "szlakach" rosną też inne typowo górskie rośliny, które z czasem przekonały się do mazowieckiej niziny. Zobaczymy m.in. gipsówkę rozesłaną, czyli drobne białe lub różowe kwiaty porastające skały, oraz dziewięćsił bezłodygowy, który wyjątkowo długo nie mógł się w Powsinie przyjąć. Jest też języcznik zwyczajny, paproć o długich liściach w kształcie języka.

- Ciekawym gatunkiem, który można zobaczyć na południowych stokach z roślinami Pienin, jest relikt geograficzny chryzantema Zawadzkiego, występujący w naturze na stanowisku w Pieninach, które jest odseparowane o około tysiąc kilometrów od zwartego azjatyckiego zasięgu tego gatunku - opowiada pracowniczka powsińskiego ogrodu.

Na "bieszczadzkiej połoninie" rośnie z kolei goździk skupiony. W Polsce występuje on naturalnie tylko w Bieszczadach.

Najpiękniej zimą i o zachodzie słońca

"Powsińskie Tatry" robią ogromne wrażenie po obfitych opadach śniegu. Ośnieżone szczyty naprawdę przypominają te prawdziwe, a zachód słońca oglądany z kamiennych zboczy potrafi zatrzymać na dłużej każdego spacerowicza.

Kiedy i którędy wejść

Jesień to dobry moment, żeby odkryć ten skarb, który Ursynów ma tuż za miedzą. Do 15 listopada Ogród otwarty jest w godz. 9-17 (ostatnie wejście o 16:30), a od 16 listopada w godz. 9-16 (ostatnie wejście o 15:30). Oranżeria do 15 listopada działa w godz. 9-16:30, a od 16 listopada w godz. 9-15:30. Wejście od strony Lasu Kabackiego jest obecnie zamknięte, więc trzeba wchodzić od ul. Prawdziwka 2. Bilet normalny kosztuje 20 zł, ulgowy 16 zł, a rodzinny 65 zł.

*W artykule korzystaliśmy z informacji zawartych na stronie OB PAN w Powsinie autorstwa Anny Gasek