Ursynów bez apteki 24h. GIF: "Utrata rękojmi". O co chodzi w tym sporze?

Apteka z ulicy Gandhi, jedyna całodobowa na Ursynowie, zostanie zamknięta w czwartek 12 listopada. Główny Inspektorat Farmaceutyczny ostatecznie cofnął jej zezwolenie. Według urzędu przedsiębiorca stracił rękojmię należytego prowadzenia apteki, bo leki warte ok. 5 mln zł zamiast do pacjentów trafiały na wywóz. Apteka odpowiada, że karze się ją za legalne działania sprzed lat.

O tym, że aptece grozi zamknięcie, pisaliśmy jako pierwsi w styczniu. Zezwolenie cofnął Wojewódzki Inspektorat Farmaceutyczny, a właściciel odwołał się do Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego. GIF odwołanie odrzucił i decyzja jest ostateczna. Od 12 listopada Ursynów nie będzie miał żadnej apteki czynnej przez całą dobę: pozostałe działają najdłużej do godz. 22:30, a najbliższa całodobowa jest przy Al. Wilanowskiej 363 na Mokotowie.

To powrót do sytuacji sprzed siedmiu lat. W 2019 roku o otwarcie nocnej apteki w dzielnicy zabiegało stowarzyszenie Otwarty Ursynów. Pod petycją zebrano ponad tysiąc podpisów.

- Po wielu staraniach, dzięki współpracy z zarządem i radnymi Dzielnicy Ursynów, apteka "Z Uśmiechem" rozpoczęła pracę w trybie 24h - przypominał nam w styczniu radny Paweł Nowocień (Otwarty Ursynów). Ostrzegał wtedy, że zamknięcie oznaczałoby powrót do braku całodobowego dostępu do leków.

- W nocy każda minuta ma znaczenie, szczególnie gdy dziecko ma 40 stopni gorączki albo potrzebny jest lek ratujący życie - mówiła Katarzyna Baranowska, kierowniczka apteki. Do urzędników nie trafiły żadne argumenty.

Leki za 5 mln zł nie dotarły do pacjentów

Zarzuty dotyczą lat 2016-2020. Apteka realizowała wtedy tzw. zapotrzebowania, czyli zamówienia od podmiotów leczniczych, np. przychodni. Samo zaopatrywanie przychodni jest legalne. Inspekcja uznała jednak, że w tym przypadku zapotrzebowania służyły do wykupu dużych ilości leków, także tych, których brakowało w polskich aptekach, a potem do ich odsprzedaży lub wywozu za granicę.

Powodem cofnięcia zezwolenia była utrata przez przedsiębiorcę rękojmi należytego prowadzenia apteki w związku z nieprawidłowościami w realizacji zapotrzebowań służących wywozowi leków. Wartość leków objętych tym procederem wyniosła około 5 mln zł.

- tłumaczy rzeczniczka GIF Olga Sierpniowska.

Taki proceder nazywa się "odwróconym łańcuchem dystrybucji". Normalnie lek wędruje od producenta przez hurtownię i aptekę do pacjenta. W odwróconym łańcuchu apteka kupuje leki jak dla pacjentów, ale te wracają do obrotu hurtowego, najczęściej trafiając za granicę, gdzie są droższe. Na polskich półkach brakuje ich wtedy dla chorych. Prawo farmaceutyczne pozwala aptece sprzedawać leki tylko pacjentom i uprawnionym placówkom, a nie odsprzedawać ich dalej.

GIF cofnął punktowi z Ursynowa tzw. rękojmię należytego prowadzenia apteki. Jest to - po ludzku - gwarancja, że właściciel prowadzi aptekę uczciwie i zgodnie z prawem. Ustawa jej nie definiuje, ale przedsiębiorca musi ją dawać przez cały czas działania apteki, a nie tylko w dniu, w którym dostaje zezwolenie. Jeśli inspekcja uzna, że ją stracił, musi cofnąć zezwolenie i nie ma tu miejsca na uznaniowość. Naczelny Sąd Administracyjny w czerwcu 2026 roku, w sprawie innej apteki oskarżonej o odwrócony łańcuch, potwierdził, że to decyzja "związana, a nie uznaniowa". Co więcej, utrata rękojmi dotyczy przedsiębiorcy, a nie jednego lokalu, więc może zagrozić wszystkim jego aptekom.

Sądy nie zawsze stają jednak po stronie inspekcji. W maju 2026 roku NSA uchylił decyzję GIF o cofnięciu zezwolenia innej "Apteki z Uśmiechem", w Płońsku, której również zarzucano odwrócony łańcuch dystrybucji. Sąd uznał, że urzędnicy źle zebrali dowody i błędnie ustalili fakty.

Mechanizm wyjaśniał nam dwa lata temu, przy okazji podobnej sprawy apteki przy Lasku Brzozowym, Marian Witkowski, prezes Okręgowej Izby Aptekarskiej w Warszawie. Przypominał, że rynek wywozu leków w dużej mierze stworzyło samo państwo. Po wejściu w życie ustawy refundacyjnej w 2012 roku Ministerstwo Zdrowia uznało, że przy sprzedaży za granicę leków refundowanych nie obowiązuje cena urzędowa. Lek, który w Polsce kosztował 100 zł, a w Holandii 100 euro, opłacało się więc wywozić.

Witkowski zwracał też uwagę, że przepisy pozwalają aptekom sprzedawać leki przychodniom "na potrzeby bieżące", ale nigdzie nie określają, ile to jest. Apteka ma jedynie sprawdzić, czy przychodnia figuruje w wykazie podmiotów leczniczych, i nie ma możliwości ani prawa weryfikować, ilu pacjentów przyjmuje. Jego zdaniem inspekcja traktowała tak samo apteki, które sprzedały dziesiątki tysięcy opakowań, i te, które sprzedały ich kilkaset, a kara bywała niewspółmierna do przewinienia. Prezes zastrzegał jednak, że trudna sytuacja finansowa aptek nie usprawiedliwia przekrętów, jakich dopuszczało się wiele z nich.

Brak apteki 24h zagrożeniem dla tysięcy ludzi?

Apteka przekonuje, że działała zgodnie z ówczesnym prawem i że sprawa ciągnęła się prawie dekadę.

Dopiero po prawie dziesięciu latach, na skutek naszych odwołań, składania kolejnych wyjaśnień i dokumentów, GIF ostatecznie utrzymał swoją decyzję w mocy

- mówi cytowana przez "Gazetę Wyborczą" Katarzyna Baranowska, kierowniczka apteki przy ul. Gandhi.

Według Związku Pracodawców Aptecznych PharmaNET podobne zapotrzebowania realizowało wówczas ok. 80 proc. polskich aptek i nie budziły one zastrzeżeń podczas kontroli.

::news{"type":"see-also","item":"38983"}

Związek w swoim komunikacie podkreśla, że "bez nocnej apteki zostaje ponad 200 tys. mieszkańców Ursynowa i Wilanowa, a placówka obsługuje ponad tysiąc pacjentów dziennie". Farmaceuci mają certyfikaty przeglądu lekowego dla pacjentów onkologicznych, co ma znaczenie przy sąsiednim Narodowym Instytucie Onkologii przy ul. Roentgena. Apteka jest też jedną z pięciu w Warszawie przygotowanych do udziału w systemie obrony cywilnej. Po zamknięciu będzie musiała zutylizować leki warte ponad 1 mln zł.

Nie chodzi już wyłącznie o spór prawny pomiędzy przedsiębiorcą a inspekcją farmaceutyczną. Chodzi o dostępność leków dla dziesiątek tysięcy mieszkańców i o to, czy system ochrony zdrowia potrafi zabezpieczyć ich potrzeby. Pacjenci nie powinni ponosić konsekwencji wieloletnich sporów prawnych pomiędzy organami państwa a przedsiębiorcami.

- przekonuje Marcin Piskorski, prezes ZPA PharmaNET.

Argument o mieszkańcach to raczej chwyt retoryczny. Całodobowy tryb jest decyzją biznesową właściciela, podjętą w 2019 roku. Zarzuty dotyczą zaś tego, jak ten właściciel prowadził aptekę. Jeśli na nocną aptekę na Ursynowie jest takie zapotrzebowanie, jak przekonuje branża, może ją otworzyć inna sieć. Tak samo patrzy na to GIF. Według komunikatu PharmaNET urząd napisał w uzasadnieniu, że "prowadzenie apteki w formie całodobowej jest jednym z wariantów prowadzenia działalności i w żaden sposób nie zmniejsza istotnych naruszeń". Szczepienia i liczba pacjentów "pozostają bez wpływu na kierunek rozstrzygnięcia".

Rękojmia należytego prowadzenia apteki jest warunkiem wykonywania tej działalności, a jej utrata skutkuje obowiązkiem cofnięcia zezwolenia. Znaczenie placówki dla lokalnej społeczności nie pozwala nam odstąpić od tego obowiązku.

- podkreśla Olga Sierpniowska z GIF.

Wcześniej apteka przy Lasku Brzozowym

To nie pierwsza apteka, którą Ursynów traci po interwencji inspekcji. W 2024 roku zamknęła się popularna apteka 36,6 przy ul. Lasek Brzozowy 1, działająca tylko w dzień, ale chwalona przez pacjentów m.in. za szybkie sprowadzanie leków w ramach importu docelowego. Według Rejestru Aptek zezwolenie cofnięto jej 25 czerwca 2024 roku, a 9 września apteka została odcięta od systemu e-recept. Właściciele mówili wtedy, że nie dostali decyzji z uzasadnieniem, a sprawa wiązała się z poprzednim właścicielem. Jak pisaliśmy w styczniu, toczą spór w sądzie.

Właściciel apteki przy Gandhi także może jeszcze iść do sądu. Ma 30 dni od doręczenia decyzji na skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, ale to nie zatrzyma zamknięcia 12 listopada. - Możliwe jest również złożenie wniosku o wstrzymanie jej wykonania. Samo wniesienie skargi lub takiego wniosku nie wstrzymuje jednak wykonania decyzji - zaznacza rzeczniczka GIF.