Kiedy słońce przygrzeje, a balkony się otwierają, w blokach zaczyna się coroczna batalia o dym. Palacze bronią prawa do użytkowania własnej przestrzeni. Sąsiedzi – prawa do czystego powietrza i prania bez popiołu. Prawo w tym sporze milczy głośniej, niż można by się spodziewać.

Sezon wiosenno-letni to czas, kiedy na ursynowskich osiedlach ożywają balkony – i ożywają konflikty. Jedni suszą pranie, drudzy zapalają papierosa. Efekty tego połączenia bywają łatwe do przewidzenia.

Sezon na balkonie zacząłem od szorowania balustrady z popiołu, który przylatywał przez całą zimę od sąsiada. Z jakiej racji? Dlaczego mam mieć smród i syf? Ja nie zatruwam powietrza i nie smrodzę innym. Może trochę kultury w mieście…

- pyta pan Paweł.

Podobnych historii na ursynowskich osiedlach nie brakuje. Sąsiedzki dym potrafi zatruć nie tylko powietrze, ale i relacje w klatce.

Każdy ma swój punkt widzenia

Nie wszyscy palacze to balkonowi recydywiści. Wśród nich są i tacy, którzy na każdego papierosa wychodzą przed blok, popiół zbierają do popielniczki, a niedopałka wyrzucają do śmietnika. Spór nie toczy się więc między „niekulturalnymi palaczami" a „świętymi niepalącymi" – granice są znacznie bardziej rozmyte.

Kiedyś oboje z mężem paliliśmy, często też na balkonie. Teraz powiem szczerze, że raczej nie byłabym taka wyrozumiała dla palaczy, którzy np. dmuchaliby dymem do pokoju dziecięcego. Ten papierosowy smród czuć dopiero wtedy, kiedy przestanie się palić.

- wspomina Magda.

Po drugiej stronie barykady stoją palacze, którzy mają poczucie, że społeczeństwo coraz bardziej zawęża przestrzeń, w której mogą się poczuć swobodnie.

Lubię sobie zapalić latem na balkonie, ale mam tam zawsze popielniczkę. Przez dwadzieścia lat nikt z sąsiadów nie zgłaszał zastrzeżeń. Balkonowa nagonka na palaczy to kolejny krok do mówienia ludziom, co mogą robić, a czego nie. Jeśli czasem wychodzi jedna osoba, a nie cała impreza, to naprawdę nie przesadzajmy.

- mówi pani Ewa.

Prawo? Milczy, ale nie zawsze

Nie istnieje przepis, który wprost zakazywałby palenia papierosów na własnym balkonie. Prawna reakcja na dym sąsiada sprowadza się zasadniczo do jednej ścieżki – drogi cywilnej. Podstawą ewentualnego pozwu mógłby być art. 144 Kodeksu Cywilnego, który stanowi, że właściciel nieruchomości powinien powstrzymywać się od działań zakłócających korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę. W praktyce jednak udowodnienie „nadmiernego zakłócenia" przed sądem bywa trudne i kosztowne.

Więcej możliwości dają wewnętrzne regulaminy wspólnot i spółdzielni. Mogą one wprowadzać zakazy palenia na klatkach, balkonach, w windach i przy oknach. Na Ursynowie coraz więcej wspólnot mieszkaniowych decyduje się na tworzenie takich „stref wolnych od dymu". Naruszenie regulaminu może wówczas skutkować mandatem straży miejskiej za zakłócanie porządku publicznego.

Mandat, grzywna, a nawet sąd

Za wyrzucanie niedopałków lub strzepywanie popiołu z balkonu można zapłacić od ręki. Art. 75 § 1 Kodeksu wykroczeń przewiduje grzywnę do 500 zł dla osoby wyrzucającej nieczystości bez zachowania należytej ostrożności – i właśnie w tym przepisie mieszczą się pety i popiół.

Warto jednak pamiętać o istotnym rozróżnieniu: funkcjonariusz policji lub straży miejskiej może wystawić mandat do 500 zł. Znacznie wyższe konsekwencje – grzywna do 5 000 zł, a nawet ograniczenie wolności – mogą natomiast spotkać osobę działającą złośliwie lub w ramach swawoli, ale wyłącznie na mocy wyroku sądowego. Żaden funkcjonariusz nie wypisze mandatu na 5 tysięcy złotych.

Rozmowa zamiast pozwu

Zanim sprawa trafi do sądu czy na wokandę straży miejskiej, warto wypróbować rozwiązanie najprostsze – rozmowę. Zwykła, kulturalna prośba potrafi przynieść zaskakująco szybkie efekty. Niejednokrotnie okazuje się, że sąsiad po prostu nie zdawał sobie sprawy, jak bardzo jego nawyki wpływają na otoczenie.

Balkonowa batalia o dym nie musi kończyć się ani zwycięzcą, ani przegranym. Nierzadko wystarczy odrobina wzajemnego szacunku.