Warszawiacy coraz grubsi i bardziej zestresowani. Alarmujący raport o stanie zdrowia

Mamy już nie tylko problem z otyłością, ale wręcz epidemię chorób cywilizacyjnych i kryzys zdrowia psychicznego. Stołeczny ratusz wspólnie z Warszawskim Uniwersytetem Medycznym opublikował raport „Zdrowie Warszawianek i Warszawiaków 2013–2023”. Dokument, powstały na bazie milionów danych z NFZ, nie pozostawia złudzeń: choć rzadziej umieramy na raka płuc, to coraz częściej zmagamy się z nadwagą, cukrzycą i lękiem. Rok 2023 był pod tym względem rekordowy!

To pierwsza tak szczegółowa analiza kondycji zdrowotnej mieszkańców Warszawy obejmująca ostatnią dekadę. Zespół ekspertów pod redakcją prof. Mariusza Panczyka z WUM prześwietlił dane dotyczące refundowanych świadczeń medycznych. Wnioski płynące z ponad 70-stronicowego dokumentu są słodko-gorzkie. Z jednej strony widać sukcesy w walce z niektórymi nowotworami, z drugiej – pandemia i styl życia drastycznie pogorszyły ogólną kondycję warszawiaków.

Epidemia otyłości i cukrzycy

Najbardziej niepokojące dane dotyczą wagi mieszkańców stolicy. Raport wskazuje na gwałtowny wzrost zachorowalności na otyłość, szczególnie widoczny po okresie pandemii COVID-19. Wskaźnik ten w 2023 roku osiągnął absolutnie rekordowy poziom.

W Warszawie w latach 2013-2023 obserwowano wyraźny i systematyczny wzrost liczby rozpoznań otyłości. Standaryzowany współczynnik zwiększył się z 144 do 374 na 100 tys. mieszkańców – ponad 2,5-krotnie. (...) Po 2020 r. trend ponownie i wyraźnie przyspieszył, co stanowi najwyższą wartość w całej dekadzie.

- czytamy w raporcie.

W ślad za otyłością idzie cukrzyca typu 2. W ciągu dekady współczynnik zachorowalności wzrósł aż o 45 proc. Co istotne, problem ten dotyczy coraz młodszych grup wiekowych, choć największe przyrosty notuje się u seniorów.

Psychika warszawiaków w rozsypce

Kolejnym alarmującym trendem jest drastyczne pogorszenie się zdrowia psychicznego, zwłaszcza wśród dzieci i młodych dorosłych. Warszawa notuje skokowy wzrost rozpoznań zaburzeń lękowych i nastroju.

W latach 2013-2023 w Warszawie obserwuje się wyraźny i systematyczny wzrost standaryzowanego współczynnika nowych rozpoznań zaburzeń lękowych – z 123 do 293 na 100 tys. mieszkańców (blisko 2,4-krotnie; +138%).

- wskazują autorzy opracowania.

Szczególnie dramatycznie wyglądają statystyki dotyczące młodych kobiet. Rekordowy wzrost zachorowań na zaburzenia nastroju (w tym depresję) dotyczy nastolatek w wieku 15-19 lat oraz młodych kobiet do 29. roku życia. Eksperci wiążą to m.in. z presją mediów społecznościowych, czynnikami ekonomicznymi oraz skutkami izolacji w czasie pandemii.

Nowotwory: mniej raka płuc, więcej raka piersi

W onkologii widać zmianę trendów. Pozytywną informacją jest wyraźny spadek zachorowalności na raka płuca (o blisko połowę u mężczyzn i ponad 20 proc. u kobiet) oraz raka szyjki macicy. Niestety, statystyki pogarszają się w innych obszarach.

W latach 2013–2017 obserwowano stopniowy spadek standaryzowanego współczynnika zachorowalności na raka piersi w Warszawie (...). Od 2018 roku trend się odwrócił – wskaźnik zaczął ponownie rosnąć i w 2023 roku osiągnął wartość 84,2.

- alarmuje raport.

Podobnie wygląda sytuacja z rakiem prostaty u mężczyzn, gdzie wzrost w ciągu dekady wyniósł aż 56 proc., co wiąże się głównie ze starzeniem się populacji stolicy.

Późne macierzyństwo na Ursynowie i w całej Warszawie

Raport rzuca też światło na zmiany demograficzne. Warszawianki decydują się na dzieci coraz później. Spadła liczba wizyt ciążowych u kobiet przed 34. rokiem życia, za to rośnie udział matek po czterdziestce.

Suma wizyt w kategoriach 15-34 lata spadła z 3 569 do 1 984. Równocześnie rośnie znaczenie starszych grup wiekowych. W przedziale 40-44 lata odnotowano wzrost liczby wizyt, a udział tej grupy w strukturze świadczeń zwiększył się z 2,9% do 5,8%.

- wyliczają analitycy.

Dobra wiadomość jest taka, że po pandemicznym dołku, w 2023 roku nastąpił wyraźny skok w liczbie wykonywanych badań prenatalnych (+51 proc. rok do roku), co świadczy o rosnącej świadomości przyszłych matek.

Ratusz reaguje programami

Władze miasta zapewniają, że twarde dane z raportu posłużą do korekty w miejskiej polityce zdrowotnej. Wiele programów już działa – m.in. na Ursynowie realizowany jest program „Klasa w formie, forma z klasą”, walczący z otyłością wśród uczniów.

Dane te pozwalają lepiej planować miejskie programy zdrowotne i dostosowywać je do realnych wyzwań zdrowotnych mieszkanek i mieszkańców stolicy.

- deklaruje wiceprezydent Warszawy Renata Kaznowska.

W tym roku miasto przeznaczy niemal 36 mln zł na programy zdrowotne, w tym na szczepienia, profilaktykę onkologiczną i wsparcie psychologiczne.