Mieszkańcy Ursynowa i Wilanowa przyzwyczaili się do tego, że „Smródka" - bo tak od lat mówią na Potok Służewiecki - bywa zielona, spieniona, cuchnąca. Ale to, co dzieje się teraz, budzi niepokój nawet specjalistów. Na powierzchni wody pojawiają się brązowe grudki i płaty osadów, które powoli wypływają z dna. I im cieplej, tym więcej ich będzie. Jedynym naturalnym sojusznikiem ekosystemu są tu bobry.

Niepokojące zjawisko w Potoku Służewieckim przepływającym m.in. przez Ursynów i Wilanów. Pałac w Wilanowie zaalarmował, że na powierzchni wody pojawiły się brązowe grudki.To samo dzieje się na granicy Ursynowa i Mokotowa, przy Dolinie Służewieckiej. Na dnie cieku przez lata nagromadziły się grube warstwy osadów, nasycone substancjami organicznymi. W warunkach beztlenowych zaczynają się rozkładać, wytwarzając gazy.

Mechanizm można porównać do działania balonu wypełnionego ogrzewanym powietrzem. Im wyższa temperatura, tym szybciej osady wypływają na powierzchnię. Brak deszczu i niski poziom wody w korycie potoku przyspiesza ten proces.

- mówi dr Maciej Żołnierczuk, pełnomocnik dyrektora Muzeum Pałacu w Wilanowie ds. środowiska i ochrony przyrody.

Potok płynie przez Ochotę, Włochy, Mokotów, Ursynów i dopiero potem wlewa się do Jeziora Wilanowskiego. Osady, które teraz wypływają na powierzchnię, zbierały się latami na całej długości cieku.

Smródka ma długą pamięć

Potok Służewiecki to jeden z najbardziej obciążonych cieków w Warszawie. Jego zlewnia obejmuje blisko 10 procent powierzchni całej stolicy, co oznacza, że deszczówka z ogromnego obszaru miejskiego, razem ze wszystkim, co spłukuje z ulic, parkingów i osiedlowych podwórek, trafia do tego jednego, stosunkowo wąskiego potoku.

To właśnie dlatego przez dekady „Smródka" zamieniała się regularnie w rynsztok. Zielona woda, brązowa woda, piana, martwe ryby, chemikalia - mieszkańcy Wyczółek i Doliny Służewieckiej widzieli to wielokrotnie. Muzeum Pałacu w Wilanowie składało doniesienia do prokuratury w sprawie nielegalnych wylotów do potoku już w 2005 i 2007 roku. Problem powracał jak bumerang, i wraca znowu.

Tegoroczne zjawisko wypływania osadów to nie tylko estetyczny problem. Brązowe płaty, które pojawiają się na powierzchni wody, mogą zawierać substancje szkodliwe dla organizmów wodnych.

Muzeum powiadomiło już Państwowe Gospodarstwo Wodne Wody Polskie oraz Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska. Prowadzi stały monitoring koryta i jeziora. Jednocześnie jasno odcina się od odpowiedzialności.

Nie odpowiadamy za wody Potoku Służewieckiego, a działki, na których znajduje się koryto cieku, nie są własnością muzeum.

- podkreśla dr Maciej Żołnierczuk.

Bohaterowie tej historii noszą... futra

W całej tej ponurej opowieści jest jeden zaskakujący akcent. Jedyną naturalną barierą, która ogranicza przemieszczanie się osadów w kierunku Jeziora Wilanowskiego, są bobry! Zwierzęta, które zasiedliły Potok Służewiecki w okolicach 2017 roku i zbudowały tamy ma kilku odcinkach, chronią jezioro lepiej niż niejeden projekt urzędowy.

Są one obecnie jedyną naturalną barierą ograniczającą przemieszczanie się osadów w kierunku Jeziora Wilanowskiego.

- mówi Katarzyna J. Kowalska z działu komunikacji społecznej Muzeum Pałacu w Wilanowie.

Te same bobry, których tamy Wody Polskie systematycznie rozbijają lub obniżają, są teraz jedynym skutecznym filtrem przed ekologiczną katastrofą. Na granicy Mokotowa i Ursynowa, w okolicach ulicy Rodowicza „Anody", bobry wciąż budują. I wciąż ktoś to rozbiera.