Wiadomości

Zamknij

Dlaczego Ursynów to Ursynów? Urodziny patrona naszej dzielnicy

Redakcja Haloursynow.pl Redakcja Haloursynow.pl 09:30, 16.02.2026 Aktualizacja: 09:40, 16.02.2026
1 Dlaczego Ursynów to Ursynów? Urodziny patrona naszej dzielnicy SK

Przyjaźnił się z Waszyngtonem, w USA nazywano go "polskim Szekspirem", a adiutantem Kościuszki był nie tylko na papierze. Jednak dla nas jest przede wszystkim człowiekiem, który kapryśną "Rozkosz" zamienił na "Ursinów", dając początek tożsamości naszej dzielnicy. Dziś mija dokładnie 268 lat od narodzin Juliana Ursyna Niemcewicza. Kim naprawdę był ten mason, ogrodnik i wizjoner? Ruszamy tropem pamiątek, jakie "pan na Ursinowie" zostawił nam w spadku.

Łatwiej chyba powiedzieć gdzie nie był, niż gdzie był oraz kim nie był, niż kim był: żołnierz i poeta, historyk i ogrodnik, powieściopisarz i adiutant Tadeusza Kościuszki, wytrawny orator i hodowca egzotycznego drobiu, pierwszy Polak, który otrzymał obywatelstwo USA i gorliwy polski patriota, współtwórca Konstytucji 3 maja i autor pierwszej biografii Jerzego Waszyngtona (1803 r., poznał go osobiście), komediopisarz i podróżnik, tłumacz i mason oraz ten, który przywrócił pamięć o zapomnianej „Bogurodzicy” i poezji Kochanowskiego, twórca pieśni historycznych oraz propagator idei postępu, w tym uwłaszczenia chłopstwa, a wreszcie pan na Ursinowie.

Jeszcze do niedawna data jego urodzin była przedmiotem sporów. Parę lat temu, dzięki staraniom ówczesnej dyrektorki Ursynoteki Anny Wolskiej, z Narodowego Archiwum Białorusi w Grodnie udało się ściągnąć kopię aktu chrztu Niemcewicza, który jednoznacznie potwierdza, że patron Ursynowa urodził się w 1758 roku, a nie rok wcześniej. W tym roku obchodzimy więc 268. rocznicę urodzin.

Spuścizna literacka autora obejmuje blisko 100 opasłych dzieł, nie licząc licznych artykułów, pamiętników i listów pisanych do wszystkich znaczących postaci ówczesnej polskiej i zagranicznej sceny politycznej, dzieł w wielu przypadkach nigdy wciąż nieopublikowanych. Pomimo że pozostawił po sobie pamiętniki, dziś należy do postaci raczej zapomnianych, jego utwory zostały nawet wycofane z listy lektur szkolnych. Pielęgnacją pamięci o utworach Niemcewicza zajmuje się dzielnicowa "Ursynoteka", która wydaje od lat "Kolekcję Niemcewiczowską".

Ameryka czy Ursinów...

Julian Ursyn Niemcewicz brał udział w pracach Sejmu Czteroletniego. Członek Stronnictwa Patriotycznego, wraz z Hugonem Kołłątajem współtworzył w czasie potajemnych narad projekt Konstytucji 3 Maja. W 1792 r. objął funkcję przewodniczącego Towarzystwa do Ksiąg Elementarnych. To wówczas, jak wielu innych sobie współczesnych staje się członkiem modnego wolnomularstwa (masonerii), gdzie dochodzi prawdopodobnie do trzeciego stopnia wtajemniczenia, jako członek Wielkiej Loży Narodowej Wielkiego Wschodu Polskiego (erygowana w 1784 roku). Jej wielkim mistrzem był także okresowo jego bliski przyjaciel i sąsiad z Wilanowa - Stanisław Kostka Potocki. 

To w czasach Sejmu Wielkiego, świadomie wykorzystując literaturę jako narzędzie walki politycznej, Niemcewicz napisał komedię polityczną, jedną z najbardziej znanych, wystawioną w 1790 roku. Mowa oczywiście o „Powrocie posła”, w której wyśmiewał przeciwników politycznych przemian (do historii przeszedł cytat z „Powrotu posła” dotyczący rujnującego Polskę liberum veto: „Powiedział: Nie pozwalam! I uciekł na Pragę”).

W latach 1822-1831 na terenie dzisiejszej dzielnicy Julian Ursyn Niemcewicz miał swoją posiadłość. Kupił ją od Ignacego Kochanowskiego. Majątek nosił nazwę Rozkosz. Niemcewicz chciał ją zmienić na Ameryka, ale tę nazwę odradzali mu przyjaciele. Ostatecznie padło na nazwę pochodzącą od jego drugiego imienia: Ursinów. Dziś w tym miejscu znajduje się pałac Krasińskich, czyli rektorat SGGW przy ul. Nowoursynowskiej.

Pamięć o Niemcewiczu na Ursynowie

Od 2019 roku mural z podobizną J. U. Niemcewicza znajduje się na szybie windy stacji metra Imielin. Na terenie dzielnicy są dwie tablice poświęcone Niemcewiczowi. Pierwsza ufundowana w 1974 r. przez studentów Wydziału Ogrodniczego SGGW - przypomina o posiadłości pisarza w okolicy i znajduje się na terenie uczelni. Druga wisi na ścianie przed wejściem do sali im. Niemcewicza na pierwszym piętrze w ursynowskim ratuszu. Odsłonięto ją w kwietniu 2014 roku.

Przy SGGW znajduje się głaz poświęcony patronowi. Imię Niemcewicza noszą ursynowska biblioteka publiczna oraz Uniwersytet Trzeciego Wieku. Wreszcie Niemcewicz był przez lata patronem działającego przed reformą oświaty Gimnazjum nr 92 przy ul. Koncertowej, a dziś jest patronem podstawówki przy Puszczyka.

Największą atrakcją dla wszystkich pasjonatów historii jest jednak otwarta w 2014 roku izba pamięci o Julianie Ursynie Niemczewiczu w oddziale zbiorów regionalnych Ursynoteki przy Barwnej 8. Można tam obejrzeć gabinet patrona Ursynowa odtworzony na podstawie jego szkiców i opisów.

ZOBACZ: Gabinet Niemcewicza odtworzony w Ursynotece

Dalszy ciąg materiału pod wideo ↓

Co sądzisz na ten temat?

podoba mi się 0
nie podoba mi się 0
śmieszne 0
szokujące 0
przykre 0
wkurzające 0
Nie przegap żadnego newsa, zaobserwuj nas na
GOOGLE NEWS
facebookFacebook
twitter
wykopWykop
komentarzeKomentarze

komentarz (1)

TubylecTubylec

0 0

Skąd w takim razie misie z Ursusa na Ursynowie?

06:06, 22.02.2026
Wyświetl odpowiedzi:0
Odpowiedz


Dodaj komentarz

🙂🤣😐🙄😮🙁😥😭
😠😡🤠👍👎❤️🔥💩 Zamknij

Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu haloursynow.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz

OSTATNIE KOMENTARZE

Horror z linią 136. Trzy godziny czekania na autobus!

po umarłej dziadzi stefana w dniu ok.15 sierpnia 2003 roku. ja bardzo nie lubię cioci doroty matusiak, wujka szczepana matusiak i pani honorata machniewicz. bo ciocia dorota matusiak i wujek szczepan matusiak ukradły pieniądze, meble i mieszkanie babci irki. ciocia dorota matusiak i wujek szczepan matusiak były złodziejem. ciocia dorota matusiak i wujek szczepan matusiak nie dały meble mamy jolanty antosa. ciocia dorota nie telefonowała telefonem do mamy jolanty antosa i do bartka antosa. ciocia dorota matusiak i wujek szczepan matusiak nie chciały mamy jolanty antosa, bartka antos ,kuby antosa. ciocia dorota matusiak jest okropnie zła, groziła, głośno krzyczała , wyrzuciła aka, asia i ludzie. pani honorata machniewicz jest zła, groziła, głośno krzyczały. ciocia dorota matusiak, wujek szczepan matusiak i pani honorata machniewicz będzie poszedły autobusem 666 do piekła. Ja bardzo lubię aka i asia. Bo aka(ewelina machniewicz) i asia(joanna matusiak) kochałeś, przytulałeś i całowałeś kuby antosa(ja) ja, aka i asia będziemy mieszkaly w mieszkaniu 37 w domu 17 przy ul.żwirki i wigury w warszawie. aka i asia będziesz kochały, przytulały i całowały mnie(kuby antosa). ja(kuba antos z autyzmem będą kochałem aki i asi. ja(kuba antos), aka(ewelina machniewicz) i asia (joanna matusiak) będziemy poszedły autobusem 114 z ziemi do nieba. piotr, seweryna, agata, piotr i zara będą poszedły autobusem 000 z ziemi do czyśćca. bo piotr, agata, zara, seweryna i zara są trochę żli.

zła ciocia dorota

22:12, 2026-05-22

Wypadek na Puławskiej. Lądował śmigłowiec LPR

Proszę osoby poszkodowane o kontakt 783903941

Dominikk

22:05, 2026-05-22

Horror z linią 136. Trzy godziny czekania na autobus!

Żwirki i Wigury 17/37. 02-134 warszawy. kuba antos(ja); aka(ewelina machniewicz) i asia (joanna matusiak) będziemy mieszkałyśmy w mieszkaniu 37 w domu 17 przy ul.żwirki i wigury w warszawie od 1 czerwca 2026 roku. aka i asia będziesz kochała, przytulała i całowała kuby antosa(ja). ja(kuba antos) będę przytulałem, kochałem i całowałem aki i asi. bartek antos nie żyje. ztm w-wy zmiany trasa miejska komunikacja 1 czerwca 2026 roku. Autobusy 109, 113, 114, 128, 136, 138, 141, 144, 154, 155, 175, 206, 216, 222, 228, 238, 281, 319, 375, 504, 790, 817 i S2. Uruchomienie linia 109 chomiczówka - josepcha conrada - aleje władysława - władysława broniewskiego - zygmunta krasińskiego - Krasińskiego – pl. Wilsona – Krasińskiego – Wybrzeże Gdyńskie – most Grota-Roweckiego – Toruńska – Wysockiego – Bartnicza – Wyszogrodzka – Chodecka – Krasnobrodzka – Bródno-Podgrodzie. Linia 319 przekształcenie w linię 113 cało tygodni kursują. Trasa linii 113: Autobusy kursują na trasie: Międzylesie – al. Dzieci Polskich – Żegańska – Zwoleńska – Patriotów – Przewodowa – Wał Miedzeszyński – Południowa Obwodnica Warszawy (POW) – Przyczółkowa – Branickiego – Rosoła – Indiry Gandhi – Pileckiego. Likwidacja linii 175 zastępienie przez linię 114, 128, 504, S2. likwidacja linii 136 zastępienie przez 114 i 154. Linia 114 PL.WILSONA - plac wilsona - adama mickiewicza - gen. w. andresa - muranowska - bonifraterska - miodowa - krakowska przedmieście - nowy świat - plac trzech krzyży - al.ujazdowskie - wyzwolnienie - zbawiecie - nowowiejska - al.niepodległości - madalińskiego - wołoska - racławicka - żwirki i wigury - Komitetu Obrony Robotników - al.krakowska - hynka - sasanki - marynarska - rzymowskiego - Dolina Służewiecka – Al. Komisji Edukacji Narodowej – Surowieckiego – Romera – Herbsta – Pileckiego – Ciszewskiego – Dereniowa – Indiry Gandhi – Cynamonowa – Płaskowickiej – Natolin Północny. linia 141 Witolin – Łukowska – Zamieniecka – Grochowska – al. Stanów Zjednoczonych – Most Łazienkowski – Czerniakowska – Chełmska - al.jana sobieskiego – Gen. sikorskiego – al.wilanowska - WILANÓW. Uruchomienie linia 144 Bielańska – Bielańska – pl. Teatralny (powrót: pl. Teatralny – Senatorska – pl. Bankowy – al. Solidarności – Bielańska) – Senatorska – Miodowa – Krakowskie Przedmieście – Nowy Świat – plac trzech krzyży – Aleje Ujazdowskie – al. Szucha – plac Unii Lubelskiej – puławska - Odyńca - Wołoska – Woronicza - skarpańska - SKARPAŃSKA linia 154 Ostroroga – Ostroroga – Obozowa – Płocka – Górczewska – al. Prymasa Tysiąclecia – Bitwy Warszawskiej 1920 roku – Białobrzeska – Dickensa – bitwa warszawy 1920 rok - grójecka - al.krakowska – 1 sierpnia – Żwirki i Wigury – Lotnisko Chopina (powrót: Lotnisko Chopina – Żwirki i Wigury – Bennetta – Żwirki i Wigury). Uruchomienie linia 155 Zajezdnia Wola – Al. Solidarności – Młynarska – Leszno – Okopowa – Al. Solidarności (powrót: Al. Solidarności - tamka – dobra - NAUKI KOPERNIKA. uruchomienie linia 206 Nowe Włochy – Chrościckiego – Świerszcza - bolesława chrobrowego - popularny - aleje jerozolimskie - Aleje Jerozolimskie – Szybka – Instalatorów – Al. Krakowska – 1 Sierpnia – Żwirki i Wigury - Woronicza – Metro Wierzbno (powrót: Królikarnia – Woronicza). Uruchomienie linia 216 SZCZĘSLIWICE – Szczęśliwicka – Bitwy Warszawskiej 1920 roku – banacha – Żwirki i Wigury – Woronicza – Racjonalizacji – Konstruktorska – Wołoska – Al. lotników – METRO WILANOWSKA. Uruchomienie linia 222 Uruchomienie linia 222 P+RL. KRAKOWSKA – Al. Krakowska – Komitetu Obrony Robotników – Żwirki i Wigury – Woronicza – Puławska – dolny - chełmska – Czerniakowska – Łazienkowska – Torwar. linia 228 Ursus-Ratusz – Traktorzystów – Świerszcza – Globusowa – Wałowicka – Sympatyczna (powrót: Sympatyczna – Potrzebna – Świerszcza) – Cegielniana – Techników – Popularna – Wschodu Słońca – Szybka – Równoległa– Instalatorów – Al. Krakowska (powrót: Al. Krakowska – Grójecka – zawrotka na wysokości ul. Racławickiej – Grójecka – Al. Krakowska – Instalatorów) – 1 Sierpnia – Żwirki i Wigury – Hynka - al. krakowska - P+R. ALEJE KRAKOWSKA. 238 – Uruchomienie linii na Utracie w zastępstwie za linię 138 DW. WSCHODNI (LUBELSKA) – Lubelska – Zamoyskiego – Targowa – Ząbkowska – Radzymińska – Naczelnikowska – Rybieńska – Zabraniecka – Utrata – UTRATA – Utrata – Zabraniecka – Gwarków – ZAJEZDNIA UTRATA. Nowa linia 281 Młociny-UKSW – Wóycickiego – Pułkowa (powrót: Pułkowa – Dzierżoniowska – Dankowicka – Żubrowa – Wóycickiego) – al. Wittek – Kasprowicza – Sokratesa – Conrada – al. Reymonta – Broniewskiego – Krasińskiego – METRO WILSONA. Uruchomienie linia 375 powszedni kursują. linia 375 Plac Piłsudskiego – plac marszałowska jóżew piłsudskiego – królewska – pl.grzybowa – emilii plater – Aleje Jerozolimskie – Raszyńska (powrót: Krzyckiego – Raszyńska) – Żwirki i Wigury – Lotnisko Chopina (powrót: Lotnisko Chopina – Żwirki i Wigury – Bennetta – Żwirki i Wigury). Linia 817 przekształcenie w linię 790 całotygodni kursują. linia 790 Dworzec Zachodni – Aleje Jerozolimskie – Opacz-Kolonia: Aleje Jerozolimskie – Michałowice: Aleje Jerozolimskie – Piastów: Aleje

aka, asia i kuba

21:53, 2026-05-22

Horror z linią 136. Trzy godziny czekania na autobus!

kuba antos(ja); aka(ewelina machniewicz) i asia (joanna matusiak) będziemy mieszkałyśmy w mieszkaniu 37 w domu 17 przy ul.żwirki i wigury w warszawie od 1 czerwca 2026 roku. aka i asia będziesz kochała, przytulała i całowała kuby antosa(ja). ja(kuba antos) będę przytulałem, kochałem i całowałem aki i asi. bartek antos nie żyje. ztm w-wy zmiany trasa miejska komunikacja 1 czerwca 2026 roku. Autobusy 109, 113, 114, 128, 136, 138, 141, 144, 154, 155, 175, 206, 216, 222, 228, 238, 281, 319, 375, 504, 790, 817 i S2. Uruchomienie linia 109 chomiczówka - josepcha conrada - aleje władysława - władysława broniewskiego - zygmunta krasińskiego - Krasińskiego – pl. Wilsona – Krasińskiego – Wybrzeże Gdyńskie – most Grota-Roweckiego – Toruńska – Wysockiego – Bartnicza – Wyszogrodzka – Chodecka – Krasnobrodzka – Bródno-Podgrodzie. Linia 319 przekształcenie w linię 113 cało tygodni kursują. Trasa linii 113: Autobusy kursują na trasie: Międzylesie – al. Dzieci Polskich – Żegańska – Zwoleńska – Patriotów – Przewodowa – Wał Miedzeszyński – Południowa Obwodnica Warszawy (POW) – Przyczółkowa – Branickiego – Rosoła – Indiry Gandhi – Pileckiego. Likwidacja linii 175 zastępienie przez linię 114, 128, 504, S2. likwidacja linii 136 zastępienie przez 114 i 154. Linia 114 PL.WILSONA - plac wilsona - adama mickiewicza - gen. w. andresa - muranowska - bonifraterska - miodowa - krakowska przedmieście - nowy świat - plac trzech krzyży - al.ujazdowskie - wyzwolnienie - zbawiecie - nowowiejska - al.niepodległości - madalińskiego - wołoska - racławicka - żwirki i wigury - Komitetu Obrony Robotników - al.krakowska - hynka - sasanki - marynarska - rzymowskiego - Dolina Służewiecka – Al. Komisji Edukacji Narodowej – Surowieckiego – Romera – Herbsta – Pileckiego – Ciszewskiego – Dereniowa – Indiry Gandhi – Cynamonowa – Płaskowickiej – Natolin Północny. linia 141 Witolin – Łukowska – Zamieniecka – Grochowska – al. Stanów Zjednoczonych – Most Łazienkowski – Czerniakowska – Chełmska - al.jana sobieskiego – Gen. sikorskiego – al.wilanowska - WILANÓW. Uruchomienie linia 144 Bielańska – Bielańska – pl. Teatralny (powrót: pl. Teatralny – Senatorska – pl. Bankowy – al. Solidarności – Bielańska) – Senatorska – Miodowa – Krakowskie Przedmieście – Nowy Świat – plac trzech krzyży – Aleje Ujazdowskie – al. Szucha – plac Unii Lubelskiej – puławska - Odyńca - Wołoska – Woronicza - skarpańska - SKARPAŃSKA linia 154 Ostroroga – Ostroroga – Obozowa – Płocka – Górczewska – al. Prymasa Tysiąclecia – Bitwy Warszawskiej 1920 roku – Białobrzeska – Dickensa – bitwa warszawy 1920 rok - grójecka - al.krakowska – 1 sierpnia – Żwirki i Wigury – Lotnisko Chopina (powrót: Lotnisko Chopina – Żwirki i Wigury – Bennetta – Żwirki i Wigury). Uruchomienie linia 155 Zajezdnia Wola – Al. Solidarności – Młynarska – Leszno – Okopowa – Al. Solidarności (powrót: Al. Solidarności - tamka – dobra - NAUKI KOPERNIKA. uruchomienie linia 206 Nowe Włochy – Chrościckiego – Świerszcza - bolesława chrobrowego - popularny - aleje jerozolimskie - Aleje Jerozolimskie – Szybka – Instalatorów – Al. Krakowska – 1 Sierpnia – Żwirki i Wigury - Woronicza – Metro Wierzbno (powrót: Królikarnia – Woronicza). Uruchomienie linia 216 SZCZĘSLIWICE – Szczęśliwicka – Bitwy Warszawskiej 1920 roku – banacha – Żwirki i Wigury – Woronicza – Racjonalizacji – Konstruktorska – Wołoska – Al. lotników – METRO WILANOWSKA. Uruchomienie linia 222 Uruchomienie linia 222 P+RL. KRAKOWSKA – Al. Krakowska – Komitetu Obrony Robotników – Żwirki i Wigury – Woronicza – Puławska – dolny - chełmska – Czerniakowska – Łazienkowska – Torwar. linia 228 Ursus-Ratusz – Traktorzystów – Świerszcza – Globusowa – Wałowicka – Sympatyczna (powrót: Sympatyczna – Potrzebna – Świerszcza) – Cegielniana – Techników – Popularna – Wschodu Słońca – Szybka – Równoległa– Instalatorów – Al. Krakowska (powrót: Al. Krakowska – Grójecka – zawrotka na wysokości ul. Racławickiej – Grójecka – Al. Krakowska – Instalatorów) – 1 Sierpnia – Żwirki i Wigury – Hynka - al. krakowska - P+R. ALEJE KRAKOWSKA. 238 – Uruchomienie linii na Utracie w zastępstwie za linię 138 DW. WSCHODNI (LUBELSKA) – Lubelska – Zamoyskiego – Targowa – Ząbkowska – Radzymińska – Naczelnikowska – Rybieńska – Zabraniecka – Utrata – UTRATA – Utrata – Zabraniecka – Gwarków – ZAJEZDNIA UTRATA. Nowa linia 281 Młociny-UKSW – Wóycickiego – Pułkowa (powrót: Pułkowa – Dzierżoniowska – Dankowicka – Żubrowa – Wóycickiego) – al. Wittek – Kasprowicza – Sokratesa – Conrada – al. Reymonta – Broniewskiego – Krasińskiego – METRO WILSONA. Uruchomienie linia 375 powszedni kursują. linia 375 Plac Piłsudskiego – plac marszałowska jóżew piłsudskiego – królewska – pl.grzybowa – emilii plater – Aleje Jerozolimskie – Raszyńska (powrót: Krzyckiego – Raszyńska) – Żwirki i Wigury – Lotnisko Chopina (powrót: Lotnisko Chopina – Żwirki i Wigury – Bennetta – Żwirki i Wigury). Linia 817 przekształcenie w linię 790 całotygodni kursują. linia 790 Dworzec Zachodni – Aleje Jerozolimskie – Opacz-Kolonia: Aleje Jerozolimskie – Michałowice: Aleje Jerozolimskie – Piastów: Aleje

Żwirki i Wigury 17/3

21:47, 2026-05-22

0%