Alarmujący obraz edukacyjnych nierówności w Warszawie! Prof. Maciej Smętkowski i dr Katarzyna Wojnar z Uniwersytetu Warszawskiego przeanalizowali dane z dwóch dekad i odkryli niepokojące zjawisko - mimo że stolica szybko się rozwija, przepaść między szkołami w różnych dzielnicach nie maleje, a miejscami wręcz się pogłębia. Jak na tym tle wypada nasza dzielnica?

Badania objęły lata 2011-2021 i pokazują, że Ursynów wraz z Wilanowem i Bemowem konsekwentnie utrzymuje najwyższe wyniki egzaminacyjne w całej Warszawie.

Dzieci z ursynowskich szkół podstawowych osiągają standaryzowane wyniki wynoszące średnio 0,71 punktu w latach 2011-2013 i 0,63 w okresie 2019-2021, a więc znacznie powyżej średniej warszawskiej.

To zasługa homogenicznej klasowo struktury dzielnicy, gdzie wysoki odsetek mieszkańców legitymuje się wykształceniem wyższym i dobrą pozycją zawodową - wynika z opracowania warszawskich naukowców.

Warszawa już nie dzieli się na bogatych z Wilanowa i biednych z Pragi. Teraz dzieli się na tych, których stać na korepetycje, i tych, których nie stać na dowóz dzieci do 'dobrej' szkoły

- ostrzega dr Katarzyna Wojnar z Uniwersytetu Warszawskiego.

Na drugim biegunie znajdują się Praga Północ (-1,65 punktu), Wola (-0,84) i Targówek (-0,35), gdzie wyniki są znacznie poniżej średniej warszawskiej. Co niepokojące, sytuacja się pogarsza - na Pradze Północ wyniki spadły o 0,33 punktu w ciągu dekady, co jest najgorszym rezultatem w całej stolicy. Podobny trend dotknął Wolę (-0,19) i część Grochowa.

Efekt sąsiedztwa i zamknięte koło nierówności

Naukowcy potwierdzili istnienie silnego „efektu sąsiedztwa" - dzieci z obszarów zamieszkanych przez osoby z wykształceniem wyższym i dobrymi zarobkami osiągają znacznie lepsze wyniki. Co niepokojące, negatywny wpływ życia w gorszym środowisku jest obecnie silniejszy niż pozytywny wpływ zamieszkiwania w lepszej okolicy.

Kluczową rolę odgrywa tzw. kapitał edukacyjny i ekonomiczny rodzin. Na Ursynowie, gdzie prawie 50% mieszkańców ma wyższe wykształcenie i wysokie pozycje zawodowe, dzieci naturalnie osiągają lepsze wyniki. W dzielnicach robotniczych jak Praga Północ czy Wola ten wskaźnik jest znacznie niższy.

Badanie ujawniło kolejny niepokojący trend - moda na szkoły niepubliczne. W latach 2011-2021 liczba absolwentów szkół prywatnych w Warszawie wzrosła aż o 124%, a ich udział zwiększył się z 9% do ponad 15%. Co istotne, uczniowie szkół niepublicznych osiągają wyniki o 21% lepsze niż rówieśnicy ze szkół publicznych.

Dostępność szkół niepublicznych negatywnie koreluje z wynikami szkół publicznych. Zamożniejsi rodzice coraz częściej wybierają szkoły prywatne, co osłabia kapitał społeczny szkół rejonowych

- wyjaśnia prof. Maciej Smętkowski z UW.

Nie wszystkie wiadomości są złe. Wilanów (+0,63 punktu) i Ursus (+0,43) zanotowały spektakularną poprawę wyników, co naukowcy wiążą z powstaniem nowych osiedli mieszkaniowych i napływem wykształconych rodzin. Podobny, choć słabszy trend widać na Włochach (+0,16) i w Wesołej (+0,15).

Badacze rekomendują pilne działania: zwiększenie inwestycji w szkoły publiczne w dzielnicach o słabszych wynikach, wprowadzenie programów wsparcia edukacyjnego, dodatkowe zajęcia i korepetycje dla uczniów z rodzin o niższym kapitale edukacyjnym. Kluczowa jest też polityka mieszkaniowa promująca integrację społeczną poprzez mieszane projekty mieszkaniowe.

Badanie pokazuje, że choć Warszawa jako całość się bogaci (odsetek osób z wykształceniem wyższym wzrósł z 22% do 50% w latach 2002-2021), nierówności edukacyjne nie maleją.

Artykuł na podstawie badań opublikowało Centrum Europejskich Studiów Regionalnych i Lokalnych EUROREG Uniwersytetu Warszawskigo pod tytułem: "Wyniki uczniów szkół podstawowych a zróżnicowanie społeczno-przestrzenne Warszawy" w periodyku Studia Lokalne i Regionalne.