Pierwszy taki ośrodek w Polsce. NIO na Ursynowie hoduje komórki do walki z rakiem

Na Ursynowie naukowcy hodują... armię komórek odpornościowych, która ma pomóc chorym w walce z rakiem. Każda taka armia powstaje dla jednej konkretnej pacjentki, z jej własnych komórek. Jako pierwszy ośrodek w Polsce ursynowski instytut dostał zgodę na wytwarzanie takiej terapii na potrzeby badań klinicznych.

Organizm walczy z rakiem sam, choć często przegrywa. W guzie nowotworowym niemal zawsze można znaleźć komórki odpornościowe, tzw. limfocyty, które dotarły tam na własną rękę i rozpoznały wroga. To trochę jak żołnierze, którzy znaleźli kryjówkę przeciwnika, ale jest ich za mało, by wygrać bitwę. Na tym pomyśle opiera się terapia TIL. Skrót pochodzi od angielskiej nazwy, która oznacza po prostu limfocyty, które wniknęły do guza.

Jak to działa? Przepis w czterech krokach

Lekarze pobierają od pacjentki fragment guza, np. podczas operacji. W laboratorium naukowcy wyławiają z niego te "zwiadowcze" limfocyty i rozmnażają je. Z kilku komórek w ciągu kilku tygodni robią się ich miliardy. Gotowe komórki są dokładnie sprawdzane, a potem mogą wrócić do organizmu chorej, tym razem jako pełna armia, która wie, kogo atakować.

Są to własne komórki układu odpornościowego pacjenta, które naturalnie przedostały się do guza nowotworowego i rozpoznały go jako cel.

- wyjaśnia dr n. med. Justyna Marynowska, kierująca Zakładem Medycyny Regeneracyjnej NIO.

Każda porcja powstaje osobno, z materiału jednej osoby, jak garnitur szyty na miarę u krawca. Nie da się jej wyprodukować na zapas ani podać komuś innemu. Ursynowska wersja tej terapii dostała nazwę TILANOCELL.

Takich komórek nie można hodować w zwykłym szpitalnym laboratorium. Muszą powstawać w sterylnych warunkach, pod ścisłą kontrolą, jak w fabryce leków. Główny Inspektor Farmaceutyczny uznał, że laboratorium Narodowego Instytutu Onkologii przy Roentgena spełnia te wymogi, i pozwolił mu wytwarzać TILANOCELL do badań klinicznych. Instytut może teraz przeprowadzić cały proces u siebie: od obróbki fragmentu guza, przez hodowlę i badania jakości, po zapakowanie i dopuszczenie gotowej porcji do podania.

Najpierw rak jajnika

Na początek naukowcy wzięli na warsztat raka jajnika, jeden z najtrudniejszych do leczenia nowotworów u kobiet. Technologię dopracowywano na materiale od 15 pacjentek. Instytut przygotowuje teraz badanie kliniczne, w którym terapia TIL zostanie połączona ze standardową chemioterapią u wybranych pacjentek z zaawansowaną chorobą. Najważniejsze będzie sprawdzenie, czy metoda jest bezpieczna.

W przyszłości ta sama technologia może posłużyć do badań nad innymi nowotworami, m.in. glejakami, rakiem trzustki, jelita grubego i piersi. Każde nowe zastosowanie będzie jednak wymagało osobnych zgód.

Projekt kosztował prawie 9 mln zł i był finansowany przez Agencję Badań Medycznych ze środków Krajowego Planu Odbudowy.

Jako pierwszy ośrodek w Polsce rozwijający własną technologię wytwarzania terapii TIL budujemy kompetencje, które w przyszłości mogą służyć pacjentom w całym kraju, a także poza jego granicami.

- podkreśla dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor NIO.

Dodajmy, że w Stanach Zjednoczonych terapię opartą na tej samej zasadzie dopuszczono do leczenia czerniaka w 2024 roku. W Polsce TILANOCELL na razie nie jest dostępny w zwykłym leczeniu. Mogą go dostać tylko uczestniczki zatwierdzonych badań klinicznych.