Jeziorko Imielińskie znów wyschło. Miasto po latach robi pierwszy ruch. Spóźniony?

Jeziorka Imielińskiego praktycznie już nie ma! - ogłaszał z trwogą mieszkaniec walczący przez lata o jego ratowanie. Na poniedziałkowym posiedzeniu Komisji Zielonego Ursynowa mieszkańcy pokazali zdjęcia suchego dna, a urzędnicy przyznali, że pod koniec sierpnia woda jeszcze tam była. Polodowcowy zbiornik, jedyny taki w Warszawie, od lat wysycha, a plan ratunku wciąż jest na etapie „najpierw inwentaryzacja, potem ekspertyza". Miasto deklaruje chęć wykupu terenu, ale nikt nie wie, ile to może kosztować.

Posiedzenie komisji zwołano na wniosek mieszkańców po kolejnym suchym lecie. Przewodniczący Komisji Zielonego Ursynowa, radny Paweł Nowocień z Otwartego Ursynowa, nie owijał w bawełnę.

Po tylu latach po raz kolejny spotykamy się ze stanem rzeczy, który nie powinien tak wyglądać. Jest to jeziorko polodowcowe, o które powinniśmy dbać, a mamy jezioro całkowicie suche i zarośnięte.

- mówił.

Zastępca burmistrza Ursynowa Cezary Holdenmajer przedstawił porównanie zdjęć jeziorka z lata 1993 roku, wiosny i jesieni 2025 oraz maja 2026 roku. Wśród możliwych przyczyn wskazał kurczenie się zlewni, spadek poziomu wód gruntowych, urbanizację otoczenia, zamulanie i zarastanie zbiornika. Zastrzegł jednak, że na razie nie przesądza, która z nich jest najważniejsza.

Zdjęcie nie zastąpi ani badań hydrologicznych, ani przyrodniczych. Ale pokazują coś, czego trudno nie zauważyć. Na przestrzeni kolejnych dekad zmieniło się zarówno samo jezioro, jak i jego otoczenie.

- stwierdził.

Eksperci zwracali uwagę na coraz mniejsze opady w Warszawie. Jeziorko imielińskie jest zasilane jedynie wodą opadową. 

Kiedyś przyjmowało się do obliczeń 550 milimetrów rocznie, a w ubiegłym roku mieliśmy tylko 420 milimetrów. Taka tendencja pewnie się będzie utrzymywać. Na całym Ursynowie obserwujemy zanik wody, zresztą nie tylko na Ursynowie.

- mówił Piotr Zakrzewski z Zarządu Zieleni m.st. Warszawy, dodając że według piezometrów w Warszawie poziom wód gruntowych waha się w granicach od pół metra do metra.

Podobny obraz przedstawiła Dorota Winiarska, dyrektorka Zarządu Zlewni Warszawa w Wodach Polskich.

Zanik wody to tendencja, która niestety jest obserwowana na terenie wszystkich zbiorników na naszym terenie, co nas bardzo martwi. Rozwiązania tej sytuacji raczej nie widzimy na tę chwilę.

Kto jest właścicielem Jeziorka Imielińskiego?

Stan właścicielski umierającego jeziorka to jeden z kluczowych problemów. Użytek ekologiczny o powierzchni 3,95 ha leży na trzech prywatnych działkach. Największa z nich należy do Wspólnoty Gruntowo-Wodnej Osady Imielin, która skupia kilkadziesiąt osób. Przez lata urzędnicy nie mogli nawet nawiązać kontaktu z właścicielami.

Jak przekazał Michał Siedlecki z Biura Ochrony Środowiska, po nawiązaniu kontaktu (dodajmy po jednym z artykułów na Haloursynow.pl o spotkaniu w ratuszu, który przeczytał jeden z członków wspólnoty) przewodniczący wspólnoty zgodził się na proste prace, takie jak inwentaryzacja i sprzątanie. W sprawie większych przedsięwzięć stanowisko jest inne.

Jeżeli chodzi o większe założenia, większość głosów członków tej wspólnoty wypowiada się za tym, że zaprasza miasto do wykupu terenu

- relacjonował Michał Siedlecki.

Naczelniczka w Biurze Ochrony Środowiska Małgorzata Szymczak-Piątek zapewniła, że miasto jest zainteresowane zakupem.

W zeszłym roku rozmawialiśmy z panią wiceprezydent Magdaleną Błochowską, mówiliśmy jej, że chcemy ten teren wykupić, i było zielone światło z jej strony, żebyśmy występowali do Biura Mienia. Na pewno w tym roku jeszcze będziemy pisać w tej sprawie.

- zapewniła urzędniczka.

Problem w tym, że nikt nie wie, ile to może kosztować. Ostatni operat szacunkowy pochodzi z 2008 roku. Jak przypomniał radny Paweł Nowocień, wyceniono wtedy wykup na 7,6 mln zł. Radny Antoni Pomianowski z Projektu Ursynów dopytywał, dlaczego nie zlecono jeszcze nowej wyceny.

Żeby w ogóle móc rozmawiać i następnie kierować do Rady Warszawy i Rady Dzielnicy wnioski o sfinansowanie takiego wykupu, trzeba wiedzieć, przynajmniej orientacyjnie, jakie to są kwoty.

- mówił radny Antoni Pomianowski.

Naczelniczka odpowiedziała, że Biuro Ochrony Środowiska nie ma kompetencji do zlecania operatów - robi to Biuro Mienia na podstawie wskazanych terenów.

Co miasto zrobi dla ratowania Jeziorka Imielińskiego?

Biuro Ochrony Środowiska przedstawiło harmonogram prac przy Jeziorku Imielińskim. Trwa inwentaryzacja przyrodnicza obszaru 8,65 ha wraz z 50-metrowym buforem - ma być gotowa do 27 listopada 2026 roku. Obejmie siedliska, florę, grzyby oraz faunę: bezkręgowce, ryby, płazy, gady, ptaki i ssaki.

Jeszcze w tym roku urzędnicy chcą podpisać umowę na sprzątanie terenu, choć na pierwsze zapytanie nie zgłosił się żaden wykonawca. Wykaszanie trzcin zaplanowano dopiero na wiosnę, po inwentaryzacji. Ekspertyza hydrogeologiczna, która ma odpowiedzieć na pytanie, skąd jeziorko bierze wodę i jak ją w nim zatrzymać, ma zostać zlecona w przyszłym roku.

Mamy zabezpieczony budżet na przyszły rok dla wykonania ekspertyzy hydrogeologicznej. Na pewno w tym roku nam się to nie uda, bo mamy dużo innych zobowiązań.

- przyznała naczelniczka BOŚ.

Radny Paweł Lenarczyk przypomniał, że o dwóch ekspertyzach, „gdzie ucieka woda i jak zasilić zbiornik", mówiono już na spotkaniu w grudniu ubiegłego roku.

O tym jeziorku dyskutujemy od lat dziewięćdziesiątych i to, można powiedzieć delikatnie, jest taki niekończący się proces. Uważam, że już powinniśmy zbliżać się do końca, a nie zaczynać tę dyskusję.

- stwierdzał niezadowolony.

Czy woda z Centrum Handlowego Ursynów może zasilić jeziorko?

Jednym z omawianych pomysłów na zasilenie Jeziorka Imielińskiego w wodę było skierowanie oczyszczonej deszczówki z dachów Centrum Handlowego Ursynów lub z przyszłego przebudowanego pełnorelacyjnego skrzyżowania Pileckiego, Herbsta i Zięby. Przewodniczący komisji poinformował, że centrum handlowe jest otwarte na rozmowy w tej sprawie.

Przedstawiciel Zarządu Zieleni studził jednak entuzjazm. Centrum odprowadza obecnie wodę do Kanału Grabowskiego w ilości 50 litrów na sekundę, a kanał jest przeciążony, co grozi podtopieniami przy ulicy Lambady.

Dobrym pomysłem byłoby to, żeby centrum handlowe odprowadzało wodę w kierunku Jeziora Imielińskiego. Ale jest tam dużo trudności - techniczne, przejścia przez grunty o różnych własnościach, budowa pompowni. Na pewno bardzo kosztowny temat.

- tłumaczył przedstawiciel ZZW.

Jego zdaniem bez „działań twardych" w jeziorku, takich jak uszczelnianie dna, utrzymanie wody może być niemożliwe. Tymczasem przepisy o użytku ekologicznym zakazują zmian stosunków wodnych, które nie służą ochronie przyrody.

„Bajorko" czy przyrodniczy skarb? Ostra wymiana zdań

Dużo emocji wywołało wystąpienie radnego Karola Radziwiłła z PiS, który częściowo podważył sens obecnej formy ochrony.

To nie jest żaden rezerwat. To jest bajorko między domkami jednorodzinnymi albo szeregowcami. Można z niego zrobić park, trochę bardziej dziki albo mniej dziki.

- mówił radny Karol Radziwiłł, krytykując też tempo działań urzędników i brak operatu geologicznego.

Naczelniczka BOŚ odpowiedziała ostro.

Widać, że nie ma Pan zupełnie pojęcia o formach ochrony przyrody. Użytki ekologiczne rządzą się swoimi prawami. To nie jest tak, że rezerwat będziemy chronić, a z użytku możemy zrobić park.

- mówiła Małgorzata Szymczak-Piątek.

Na pytanie jednej z mieszkanek, co się stanie, gdy status użytku ekologicznego zostanie zniesiony, padła krótka odpowiedź.

Jeśli nie będzie to użytek, będzie to własność prywatna i właściciele będą mogli sobie zrobić, co będą chcieli.

- odpowiedziała naczelniczka.

Zniesienie ochrony jest możliwe tylko w razie utraty wartości przyrodniczych lub zagrożenia bezpieczeństwa. Radny Antoni Pomianowski apelował, by nie stawiać jeszcze krzyżyka na jeziorku.

Mimo dosyć przerażającego stanu dziś, nie stawiajmy jeszcze krzyżyka na Jeziorku Imielińskim. Wróćmy tam na wiosnę i zobaczmy, co się wydarzy po okresie jesienno-zimowym.

- przekonywał.

"Tego jeziorka już nie ma!"

Maciej Frączek, mieszkaniec Ursynowa i dawniej działacz ekologiczny, który zajmował się ratowaniem jeziorka, pytał urzędników, kiedy ostatnio byli nad jeziorkiem.

Nie ma, proszę Państwa, jeziorka! Czy my będziemy dyskutować na temat jeziorka, którego nie ma?

- mówił Frączek.

Helena Cwalina, która także przez lata działała na rzecz jeziorka w Lidze Ochrony Przyrody, nie kryła rozgoryczenia.

Czy w dalszym ciągu będziemy tylko mówić? Czy rzeczywiście do czegoś dojdzie? Bo to jest najważniejsze, żeby w końcówce to jeziorko uratować.

Piotr Salomonowski, jeden z ostatnich rolników na Ursynowie, którego ziemia graniczy z jeziorkiem, ocenił sytuację pesymistycznie. Wskazał budowę metra, tunelu S2 i okolicznych osiedli jako przyczyny przerwania cieków zasilających zbiornik.

Wydaje mi się, że to wcześniej czy później i tak zostanie zasypane. Przyjdzie deweloper i to zabuduje, chyba że natura się odwinie.

- mówił Piotr Salomonowski, jeden z członków wspólnoty wodnej.

Adam Karaszewski, współwłaściciel sąsiedniego Jeziora Grabowskiego, apelował o spojrzenie na całą zlewnię, a nie tylko na jeden zbiornik.

Jeziorko ma 200 tys. lat

Jeziorko Imielińskie, dawniej nazywane Jeziorem Ptasim, powstało według naukowców około 200 tysięcy lat temu w niecce po martwym lodzie. Jest zasilane wyłącznie opadami i wodami roztopowymi.

W 1993 roku wojewoda warszawski objął ochroną ponad 10 hektarów wokół zbiornika, ale w 1996 roku decyzję uchylił premier. Obecny użytek ekologiczny ustanowiono w 2002 roku na znacznie mniejszym obszarze, a w 2019 roku Rada Warszawy określiła zasady jego ochrony. Celem jest zachowanie różnorodności biologicznej zbiornika i szerokiego pasa szuwarów.

Komisja Zielonego Ursynowa w poniedziałek przyjęła wniosek radnego Lenarczyka o cykliczne spotkania w sprawie jeziorka. Kolejne ma się odbyć wiosną 2027 roku.