"Muzykująca Rodzina" na Ursynowie. Jej twórczynię uratował w powstaniu pies

Zanim na Ursynowie stanęły bloki z krwi i kości mieszkańców, w 1977 roku odbył się tu niezwykły plener rzeźbiarski. Jego owocem jest m.in. "Muzykująca Rodzina" - ceramiczna rzeźba przy ulicy Puszczyka, dziś już bez dziecięcej postaci, z której zostawiono jedynie nogę. Za dziełem stoi fascynująca autorka: łączniczka Powstania Warszawskiego, uratowana z gruzów przez psa, później rzeźbiarka nagradzana w Szwajcarii.

Kiedy kilka lat temu zaczęła się renowacja ursynowskich rzeźb ze słynnego pleneru w 1977 roku, panią Barbarę zaczęły nachodzić wspomnienia z czasów, kiedy wprowadziła się do swojego mieszkania na Ursynowie Północnym.

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

To była jesień 1978 r. Wszystko było wtedy jeszcze w budowie. W okolicy był jeden plac zabaw. Wszędzie kurz albo błoto, ale nam to nie przeszkadzało

- opowiada.

Udało jej się znaleźć zdjęcia z pierwszych spacerów z synem, w okolicy ul. Puszczyka. Wśród nich znalazło się wyjątkowe zdjęcie, pachnącej jeszcze wówczas nowością, rzeźby „Muzykująca Rodzina”.

Dzieło powstało rok wcześniej, podczas pleneru rzeźbiarskiego i jest jedyną pracą Niny Mireckiej-Maciejewskiej, znajdującą się w naszej okolicy. Jest także jedyną rzeźbą, która powstała z ceramiki.

Pierwotnie rzeźba przedstawiała rodziców muzykujących z dzieckiem. Dziś z dziecka pozostała jedynie… noga, ale rodzice nadal grają w prywatnym ogródku przy ul. Puszczyka 10. Przy okazji tej rzeźby, warto wspomnieć jej wyjątkową autorkę, która miała fascynujący życiorys.

To nie tylko wspaniała rzeźbiarka, 
wielka patriotka,
ale też wspaniały człowiek o wielkim sercu.

Wrażliwa na los innych,
miłośniczka zwierząt, kochająca koty.

- wspominają ją bliscy.

Pomagała matce, kopiując "Stańczyka"

Nina Mirecka-Maciejewska urodziła się w Warszawie w 1930 roku. Do wojny dorastała na Kresach, a później całą okupację i Powstanie Warszawskie spędziła w stolicy. Pierwsze lata życia wspominała jako sielankę, brak rodzeństwa musiały jej kompensować domowe zwierzęta.

W czasie wojny, jako mała dziewczynka, pomagała - dzięki swojej aryjskiej urodzie - przeprowadzać żydowskie małżeństwa z miejsca na miejsce. Przewoziła broń do Sulejówka, myśląc, że w walizkach ma konserwy.

Powiedziane mi było, że jak zza rogu wyjdzie piątka Niemców, jak mówią: Hände hoch!, to mam tak się zachować, tak ich rozbawić, zainteresować tylko sobą, żeby nie zwracali uwagi na tych ludzi. Robiłam to i strasznie mi się to podobało.

Były różne zadania. Między innymi przewoziłam broń do Sulejówka. Nie wiedziałam, że to jest broń. Coś było w walizkach. Powiedziane było: „W puszkach masz tutaj konserwy. Musisz zawieźć. Musisz zawieźć”. Mimo to musiałam na dworcu czekać dwanaście godzin, bo było bombardowanie i pociąg w zimie poszedł dopiero o pierwszej czy o drugiej w nocy. Ale jakoś dowiozłam.

- wspominała po latach w rozmowie z Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego.

Pomagała matce zarabiając na kopiowaniu np. „Stańczyka” Matejki czy wystawiając na ulicy przedstawienia teatralne. Uczyła się podczas kompletów. W Powstaniu Warszawskim brała udział jako łączniczka, była członkiem Szarych Szeregów w Batalionie Zawiszy-Piorun, pseudonim „Bławatek”. Prawie zginęła podczas jego z bombardowań, z gruzów uratował ją jej pies – Lotka.

Lotka, która miała otwarte drzwi i mogła w każdej chwili uciec, zaczęła mnie podszczypywać. Zmusiła mnie, żebym wstała z łóżka. Leżał jakiś sznur i ona mi chyba telepatycznie kazała wziąć ten sznur.

Przywiązałam się do jej obróżki i szybko mnie wyprowadziła. Za pół godziny zawaliła się reszta domu, gdzie byłam. Prowadziła mnie przez gruzy, przez piwnice z ulicy Wspólnej na Hożą. Z Hożej poszłyśmy do Kruczej. Na rogu wprowadziła mnie do sutereny.

- opisuje ten fakt.

Główna Nagroda FIDEM w Szwajcarii

Po kapitulacji Warszawy została razem z matką (i psem!) wywieziona do obozu w głąb Niemiec. Po powrocie, ze względu na swoją wojenną przeszłość, nie miała szansy dostać się wymarzoną Akademię Medyczną, za to bez trudu zdała na ASP na Wydział Rzeźby i Wydział Konserwacji Rzeźby i Malarstwa.

Była bardzo zaangażowana w działalność sekcji rzeźby okręgu warszawskiego Związku Polskich Artystów Plastyków. Była współorganizatorką letnich plenerów rzeźbiarskich i malarskich oraz wystaw zbiorowych w kraju i za granicą. W swojej twórczości skupiała się na historii: rocznicach Powstania Warszawskiego czy Konkursach Chopinowskich, pojawiały się także aktualne wydarzenia tj. wybór Karola Wojtyły na papieża, powstanie Solidarności czy Stan Wojenny.

Zarówno w kraju, jak i na świecie, została doceniona w szczególności za prace medalierskie. W 1996 r. Maciejewska zdobyła główną nagrodę na Międzynarodowym Konkursie Medalierstwa FIDEM w Szwajcarii.

"Muzykująca Rodzina" przy Puszczyka, 1977 rok, fot. Włodzimierz Witaszewski, źródło: Rzeźba plenerowa

Od lat 90., ze względów zdrowotnych, artystka ograniczyła swoją pracę twórczą, skupiając się na drobnych formach. Z jej wcześniejszych dokonań na szczególną uwagę zasługuje cykl płaskorzeźb poświęconych Janowi Pawłowi II.

Artystka zmarła w 2014 roku. Jej prace znajdują się w Muzeum Historycznym Warszawy (rzeźby i medale), Muzeum Narodowym w Warszawie (medale), Muzeum Fryderyka Chopina w Warszawie (medale), Muzeum Ceramiki w Bolesławcu (rzeźby), Muzeum Kobiet Walczących w Powstaniu Warszawskim w Toruniu (rzeźby i medal) oraz w Zbiorach Watykańskich (medale).

::addons{"type":"only-with-us","color":"black"}

Jakie jeszcze historie kryje Ursynów? Zapraszamy do dzielenia się swoimi wspomnieniami i zdjęciami. Chętnie wysłuchamy wszystkich opowieści. Niech pamięć o starym Ursynowie trwa!