Robotaxi, kontrola czynszów i wybory bez partii. Tak będzie na Ursynowie?

Robotaksówka bez kierowcy, kolejka po pomoc dla bezdomnych i wybory bez partii politycznych - samorząd Santa Monica pod LoS Angeles w USA działa inaczej niż ten znany z Polski. Czy warto coś przenieść do Warszawy? A może to Amerykanie mogą się czegoś od nas nauczyć?

Gdzie mnie poniosło podczas wakacji? Do Santa Monica, gdzie mieszkałem przy Czternastej ulicy a więc trzynaście przecznic od blisko 200-metrowej plaży nad Oceanem Spokojnym (Pacyfikiem) w stanie Kalifornia (USA). Znajduje się w obrębie suburbium Los Angeles. Mieszka tam wielu bogatych i bardzo bogatych ludzi z branż o świetnych zarobkach, a więc tych z big-techów, sektora technologii, finansów, ochrony zdrowia, zarządzania korporacjami, aktorów. Zamieszkuje je ok. 93 tys. osób. Odwiedza je 8 mln turystów rocznie. To jedno z najlepszych na świecie miejsc do plażowania.

W zasadzie każda rodzina posiada przynajmniej jeden samochód. Zarządzana przez Miasto regionalna linia autobusowa Big Blue Bus obsługuje ponad 16,5 miliona przejazdów rocznie. Pojazdy są zasilane odnawialnym gazem ziemnym. Istnieje również kalifornijski systemem współdzielenia rowerów. W 2016 roku otwarto linię tramwaju szybkiego, która łączy Santa Monica z centrum Los Angeles w około 50 minut. W mieście znajdują się trzy stacje końcowe.

Robotaxi

Mieszkańcy Santa Monica i turyści jeżdżą taksówkami bez kierowcy. Czy się boją? Jak dużo jest wypadków? Co nas spotka w Polsce?

Gdy pierwszy raz zobaczyłem taksówkę w ruchu, w której puste było miejsce kierowcy a na dachu umieszczona była kopułka, przypominająca wyglądem policyjnego koguta, ale nie świecącego, to aż przystanąłem z wrażenia.

W USA samochody autonomiczne, technologie jazdy bez kierowcy rozwijają takie firmy jak Waymo, Tesla, Zoox i Cruise będąca spółką General Motors. Liderem komercyjnych robotaxi jest Waymo. Samochody te wyposażone są w system czujników LIDAR, radarów laserowych i kamer. LIDAR czyli Light Detection and Ranging to owa kopułka, z której wysyłane są impulsy laserowe. Odbijają się one od obiektów otoczenia tworząc trójwymiarowy obraz 360 stopni dookoła pojazdu na odległość 300 metrów. Samochody te są wyposażone w wycieraczki i dysze, które automatycznie czyszczą obiektywy z kurzu i brudu.

Widziałem pełno taksówek Waymo. Obserwowałem jak poruszają się bez nadmiernego przyspieszania czy zwalniania oraz jak sprawnie wjeżdżają na przeznaczoną dla nich stację ładowania. Gdy sygnalizacja świetlna zapewnia pieszym przejście niezawodnie się zatrzymują. Ruszają dopiero gdy przejdzie ostatni pieszy, choćby był spóźniony.

Mieszkańcy Santa Monica skarżyli się na hałas powstający nocą pochodzący z bazy postojowej z ładowarkami firmy Waymo. Pojawiły się spory prawne, wzajemne pozwy między Miastem a Waymo. Sąd w Kalifornii nakazał operatorowi wstrzymanie nocnego ładowania w rejonach spornych ze względu na uciążliwość powodowana przez sygnały cofania pojazdów. Zmusiło to samorząd do uregulowania tej sprawy w prawie miejscowym.

W lipcu 2026 r. Miasto wydało rozporządzenie, w którym po pierwsze utworzyło odrębną klasyfikację użytkowania gruntów dla lekkich usług flotowych powiązanych z pojazdami autonomicznymi. Po drugie ustanowiło limity hałasu i oświetlenia w okolicach terenów mieszkalnych. Po trzecie zakazało ustawiania kolejki pojazdów poza wyznaczonym terenem baz.

W stanie Kalifornia wskaźnik kolizji autonomicznych pojazdów, a więc bezzałogowych waha się w granicach kilkunastu zdarzeń na milion przejechanych mil. W regionie Los Angeles ogólna liczba zgłaszanych kolizji z udziałem tych samochodów jest o 70 procent niższa w przeliczeniu na milę niż pojazdów prowadzonych przez kierowców. Większość stanowią niegroźne stłuczki parkingowe lub najechania na tył samochodu autonomicznego przez pojazdy z kierowcami. Incydent z 23 stycznia 2026 r. poruszył społeczność. Taksówka Waymo uderzyła przy szkole elementarnej dziecko, które wybiegło zza zaparkowanego samochodu. Robotaxi zredukowała prędkość z 27 km/godz. do poniżej 10 km/godz. Dzięki czemu odniosło jedynie lekkie obrażenia.

Dystans z rogu 14. Ulicy i Arizony do molo wynosi 2,6 km. Czas przejazdu wynosi 10 do 12 minut w zależności od natężenia ruchu. Cena przejazdu w dzień wynosi 8 - 12 dolarów. Kwota ta pokrywa stawkę początkową oraz opłatę za małą odległość i czas jazdy. System nie dolicza napiwków jako, że brak jest kierowcy. Cena jest widoczna w aplikacji Waymo One przed zamówieniem i nie zmieni się. Czas oczekiwania na taksówkę wynosi 6 - 8 minut a w godzinach szczytu komunikacyjnego od 16:00 do 18:00 może wzrosnąć do 15 - 20 minut.

Samochody autonomiczne wcześniej czy później pojawią się w Polsce i staną się równie popularne jak rowery czy hulajnogi na aplikację. Staną się konkurencją dla tradycyjnych taksówek. Prawdopodobnie mniej osób będzie kupować samochody skoro będzie można korzystać z robotami nie dbając o przeglądy, nie płacąc OC, nie kupując paliwa, oleju, nie płacąc za przeglądy. Władze Krakowa zapowiedziały wprowadzenie pociągów metra bez maszynistów. Podobnie ma być na kolejnych liniach metra w Warszawie. Testowe jazdy autonomicznych minibusów w Polsce już się odbywały. Nowe nadchodzi.

Bezdomni

Po ulicach poruszają się bezdomni, niektórzy leżą. Poznać ich po szarościach ubioru, ogorzałych twarzach. Starają się nie zwracać na siebie uwagi. Nie żebrzą. Widziałem natomiast, ale w Los Angeles na skrzyżowaniu przy światłach, mężczyznę który zaglądał przez szybę do kierowców i pokazywał im kartkę z jakimś napisem. Niektórzy wręczali mu monety.

Przebywają nie tylko na ulicach ale też na plażach. Śpią także w kamperach, samochodach czy dostawczych lub furgonetkach. Niektórzy za ogrodzeniami z siatki pod wiaduktami mają swoje legowiska. Pewien Amerykanin wskazał mi ławki na przystanku autobusowym, które zostały tak zbudowane by bezdomny nie mógł się na niej położyć. Przy hotelach znajdują się napisy zakazujące spania w godzinach nocnych na przylegających murkach. Pilnuje tego ochroniarz.

Według informacji Urzędu Miasta Santa Monica z lipca 2026 r. jest ich 718 a w 2025 r. było 812. Dane te obejmują zarówno osoby w prowizorycznych schroniskach jak i w przestrzeni publicznej czy mieszkalnych samochodach.

Zadania w zakresie przeciwdziałania bezdomności i pomocy osobom w kryzysie bezdomności prowadzi Wydział Zapobiegania i Interwencji w Sprawie Bezdomności. Jest on częścią miejskiego Departamentu Mieszkalnictwa i Usług Społecznych Miasta Santa Monica (Housing and Human Services Department).

Wzrost liczby osób bezdomnych przeprowadzających się do domów odzwierciedla postępy w naszych działaniach. Dzięki naszemu nowemu Strategicznemu Planowi na rzecz Walki z Bezdomnością oraz stałym lokalnym i regionalnym inwestycjom i współpracy, zachowamy elastyczność wykorzystując dane do wprowadzania zmian w programach w razie potrzeby.

— powiedziała Heather Averick, dyrektor ds. mieszkalnictwa i usług socjalnych.

Ważne jest zapobieganie bezdomności. Wspomniany Plan angażuje wszystkie wydziały Miasta wokół wspólnej wizji, mierzalnych celów, zwiększenie finasowania pomocy pieniężnej dla seniorów o niskich dochodach, rozszerzenie prawa do adwokata, rozszerzono programy pomocowe by wspierać w sytuacjach kryzysowych związanych ze zdrowiem psychicznym.

Miasto otworzyło i finansuje schronisko SAMOSHEL, które przyjmuje zgłoszenia od ratowników przez całą dobę przez siedem dni w tygodniu. Uruchomiono program, którego zadaniem jest przechwytywanie osób, zanim trafia one do systemu wymiaru sprawiedliwości. Już w pierwszym miesiącu Departament Policji skierował 56 osób do centrum opieki wytchnieniowej a 37 osób zostało natychmiast zakwaterowanych. Miasto najpierw oferuje usługi a dopiero potem ściganie. Dąży do przerwania cyklu aresztowań, zwolnień i ponownych aresztowań, które prowadzą do przedłużających się okresów bezdomności.

Na pierwsze miejsce wśród przyczyn bezdomności wysuwają się wyśrubowane ceny wynajmu mieszkań, wysokie koszty życia. Do innych przyczyn należą: kryzys uzależnień i zdrowia psychicznego, niewystarczające zasoby opieki społecznej

Jak 26 maja 2026 r. poinformował dziennik „Santa Monica Daily Press" Rada Miasta przyjęła program zapobiegania bezdomności, który

zapewni do 20 000$ doraźnej pomocy finansowej dla najemców Santa Monica, którzy są poddawani eksmisji […] Jednorazowa pomoc w nagłych wypadkach w wysokości do 5,000 dolarów na gospodarstwo domowe będzie dostępna dla mieszkańców w obliczu ostrego kryzysu finansowego zagrażającego ich zdolności do płacenia czynszu.

Bieżąca miesięczna pomoc o łącznej wartości do $10,000 na gospodarstwo domowe rocznie będzie wspierać długoterminową stabilność mieszkaniową. Najemcy już zaangażowani w bezprawne postępowanie dotyczące zatrzymania (eksmisji), którzy otrzymują usługi w ramach istniejącego programu Right to Counsel w mieście, będą uprawnieni do uzyskania do $ 20,000 w ramach pomocy w utrzymaniu mieszkania lub, jeśli to konieczne, sfinansowania relokacji.

- informował dziennik „Santa Monica Daily Press".

Skąd bezdomni pozyskują żywność? Mogą składać wnioski by otrzymać kartę EBI, którą mogą płacić w sklepach. Kościoły i lokalne misje oferują regularne ciepłe posiłki, wydają paczki żywnościowe.

Kontrola czynszów

Rynek mieszkaniowy jest bezwzględny. Kogo nie stać na opłaty bądź spóźnia się ląduje na ulicy. W 1979 r. został wprowadzony system ochrony lokatorów. Ogranicza on wysokość dorocznych podwyżek do wskaźnika corocznie ustalanego przez miasto. Najczęściej jest to 0,75 do 3 proc. z limitem 70 dolarów w 2026 r. Ponadto chroni mieszkańców przed nieuzasadnionymi eksmisjami.

Miasto Santa Monica zarządza łącznie 1500 socjalnymi mieszkaniami komunalnymi oraz wspiera około 1300 gospodarstw domowych dzięki federalnym i lokalnym bonom czynszowym. Władze lokalne nałożyły na deweloperów obowiązek przeznaczania części nowo budowanych mieszkań na przystępne cenowo. Czynsze w tych lokalach nie mogą przekraczać 30 proc. dochodu brutto najemcy. Gdy zwalnia się lokal objęty programem to właściciel ma obowiązek przyjąć nowego najemcę z miejskiej listy. Mieszkania przystępne cenowo znajdują się w budynkach prywatnych oraz należących do organizacji non-profit.

Zarząd Kontroli Czynszów (Rent Control Board) czuwa nad przestrzeganiem przepisów dotyczących kontroli czynszów i ochrony najemców. M.in. ustala wysokość czynszu dla kontrolowanych jednostek wynajmu, co roku składa Radzie Miasta sprawozdanie dotyczące statusu mieszkań kontrolowanych. W strukturze Urzędu Miasta znajduje się biuro pn. Sprawy Mieszkaniowe i Pomoc Społeczna (Housing and Human Services). Istnieje współpraca Zarządu Kontroli czynszów m.in. z tym biurem.

Karetka Straży Pożarnej zawozi do szpitalnej izby przyjęć

Przez zachodnią i południową Kalifornię przebiega Uskok San Andreas, który oddziela dwie, poruszające się w przeciwnych kierunkach płyty tektoniczne. Toteż nic dziwnego, że występują tam trzęsienia ziemi. Rocznie odczuwalnych jest ich około dwudziestu o magnitudzie 3,0 i 4,0. Średnio co dwa lata występują o magnitudzie 6,0. To jeden z powodów budowy domów mieszkalnych z drewna. W dużej części Santa Monica jest więc miastem drewnianym. Panuje tam klimat śródziemnomorski, niebo przeważnie jest bezchmurne, prawie nie ma opadów, wieje wiatr od oceanu. A to oznacza, że mieszkańcy oczekują sprawnie działającej straży pożarnej.

W strukturze organizacyjnej miasta Santa Monica funkcjonuje Departament Straży Pożarnej (Fire Department). Dysponuje on pięcioma remizami strażackimi. Zapewnia całodobową obsługę pożarniczą i ratownictwa medycznego, zapobiega pożarom, reaguje na materiały niebezpieczne. Posiada własną akademię straży pożarnej.

Zespół 11 inspektorów i pracowników przeprowadza rocznie 6700 inspekcji nowych i wcześniej zbudowanych nieruchomości. Ich zadaniem jest zapewnienie zgodności z przepisami bezpieczeństwa. Kontrole są odpłatne. Zespół prowadzi też dochodzenia w sprawie podpaleń oraz działania edukacyjne dla mieszkańców. Wydział Ratownictwa i Gaszenia Pożarów zarządza pięcioma remizami strażackimi, zespołami ds. materiałów niebezpiecznych, ds. katastrof lotniczych oraz poszukiwawczo-ratowniczym.

Na ulicach znajdują się hydranty przeciwpożarowe (Fire hydrants), do których strażacy mogą podłączać węże pożarnicze. Gęstość ich rozmieszczenia ściśle regulują przepisy będące częścią stanowego kodeksu budowlanego. W zabudowie jednorodzinnej hydrant przypada na każde 150.000 stóp kwadratowych, tj. 13.935 m kw.; odległość między nimi wynosi ok. 183 m. Natomiast w zabudowie wielorodzinnej i komercyjnej hydrant przypada na każde 100.000 stóp kw.; a odległości na ulicy między hydrantami muszą wynosić 91 - 137 m.

Przepisy przeciwpożarowe nakazują w budynkach od 6. piętra instalacje pionów pożarowych. Morskie, wilgotne powietrze w Santa Monica przyspiesza korozję wewnętrzną rur. Wymusza to nawadnianie pionów.

Około 80 procent wszystkich interwencji straży pożarnej związanych jest z udzielaniem pomocy medycznej. Oddział Ratownictwa Medycznego dba o udzielenie pomocy na wezwanie. Ponad połowa strażaków posiada licencję ratownika medycznego a pozostali posiadają pewien zasób wiedzy i umiejętności medycznych.

Władze Miasta od 1 lutego 2026 r. wprowadziły Program Transportu Karetek Pogotowia Straży Pożarnej. Oznacza to, że Straż Pożarna świadczy usługi w zakresie ratownictwa medycznego i transportu ratunkowego. Dysponuje własnym personelem, sześcioma karetkami oraz sprzętem. Ma to przynieść 7 mln dolarów rocznego przychodu przy kosztach operacyjnych 2,8 mln dolarów. Wcześniej transportem ratunkowym zajmował się zewnętrzny dostawca usług. Główne szpitale jak Santa Monica UCLA Medical Center czy Providence Saint John's Heath Center posiadają izby przyjęć, do których pacjentów dowozi Straż.

Ratownicy zapewniają opiekę w zakresie restytucji życiowej, w tym restytucji krążeniowo-oddechowej, tlenoterapii, tamowania krwawienia i stabilizacji urazów. Pacjenci i ich ubezpieczyciele są rozliczani wg stawek zatwierdzonych przez hrabstwo Los Angeles (Los Angeles County). Hrabstwo można porównać z polskim starostwem. To samorząd na poziomie między władzami miast a władzami stanowymi.

Prasa lokalna

Ze szklanego podajnika wyjąłem egzemplarz „Santa Monica Daily Press" (SMDP). Dowiaduję się z niego m.in. o dyskusji na poziomie stanowym. Jakość kształcenia oceniana jest jako niska. Nauczyciele chcą więcej pieniędzy. Problem został rozwiązany przez rezygnacje z wybierania kuratora oświaty przez środowisko nauczycielskie na rzecz osoby wskazanej przez Gubernatora, który ma być odpowiedzialny za jakość. Oba rozwiązania oceniam negatywnie. Jakość nauczania zależy od nauczycieli, ale czy staną się oni lepsi gdy dostaną więcej dolarów? Gubernator osobiście nie będzie uczył. W jaki sposób ma on spowodować lepszą prace nauczycieli.

SMDP jest prywatnym dziennikiem dystrybuowanym nieodpłatnie. Ukazuje się od poniedziałku do soboty, w nakładzie 8200 egzemplarzy w dni powszednie i 8000 egz. w weekendy. Gazeta utrzymuje się z reklam biznesu oraz ogłoszeń Urzędu Miasta. Cennik reklam nie jest ujawniany. Wycena uzależniona jest m.in. od wielkości powierzchni reklamowej i miejsca w wydaniu. Na 12 stronach znajdują się informacje, komentarze i opinie dotyczące istotnych spraw społeczności miasta, informacje o przestępstwach, prognoza pogody, prognoza do serfowania, komiksy, horoskop, krzyżówka, propozycje rozrywki. Gazeta jest członkiem Kalifornijskiego Stowarzyszenia Wydawców Gazet i Izby Handlowej Santa Monica.

W archiwalnym wydaniu gazety z 14 lipca 2008 r. opublikowana została opinia adresowana do Burmistrza i członków Rady Miasta:

Santa Monica cieszy się wyjątkowym mikroklimatem. Nieprzypadkowo to właśnie tutaj tak wielu ludzi przyciągnęła słynna Route 66, by korzystać z uroków tego miejsca. Całkowitym zaprzeczeniem rzeczywistości jest przekonanie, że nieustanna rozbudowa przyniesie miastu kolejne korzyści gospodarcze i nowe możliwości, nie wyrządzając przy tym jeszcze większych szkód jakości życia w tym niewielkim mieście, niż te, które już wystąpiły. […] Niestety, realizacja kolejnych wielkoskalowych i gęstych inwestycji mieszkaniowych po cenach rynkowych – źle wpisanych w tkankę miejską – doprowadzi do utraty resztek zasobów mieszkaniowych dostępnych cenowo (przeznaczonych dla osób o niskich dochodach lub pracowników), co całkowicie przekreśli ideę zrównoważonego rozwoju.

Z ogłoszenia zamieszczonego 10-12 lipca 2026 r. na łamach SMDP dowiadujemy się, kiedy i gdzie odbędzie się posiedzenie Komisji Planowania, która przeprowadzi publiczne wysłuchanie w celu rozpatrzenia rezolucji, by Rada Miasta przyjęła zmiany w zakresie planu ogólnego miasta.

Bardzo bym chciał, aby takie podejście do oczekiwań mieszkańców realizowała Rada Warszawy i Rada Dzielnicy Ursynów. Złożyłem wniosek do projektu Planu ogólnego Warszawy. Nie tylko nie odniesiono się do argumentów ale w ogóle nie udzielono odpowiedzi a nawet nie zasygnalizowano, że rozpatrywanie dłużej potrwa.

Ogłoszenia City of Santa Monica ukazują się w języku angielskim oraz bardzo często w języku hiszpańskim. Bierze się to stąd, że Latynosi stanowią 13-15% populacji. Głównie są to osoby pochodzenia meksykańskiego oraz z krajów Środkowej i Południowej Ameryki. Blisko 27,8 % populacji w wieku powyżej 5. roku życia w domu rozmawia w innym jeżyku niż angielski. Azjaci stanowią ok. 4 -5% populacji a Afroamerykanie ok. 4 – 5%. W Santa Monica mieszka ok. 3600 osób polskiego pochodzenia.

W wydaniu gazety z 21 lipca 2026 r. zapoznałem się z ogłoszeniem miejskim. Podano, że wybory lokalne (po naszemu samorządowe) w Santa Monica odbędą się we wtorek, 3 listopada 2026 r. Ustalono terminy składania argumentów za i przeciw w czterech inicjatywach. Zgodnie z Kodeksem Stanu Kalifornia każdy obywatel, stowarzyszenie, organ ustawodawczy miasta może zgłosić argumenty w objętości do 300 słów. W ratuszu Miasta Santa Monica. Zgodnie z Kodeksem Miejskim SM (statutem Miasta) można zgłosić replikę w objętości do 250 słów. Argumenty trafiają do właściwego departamentu merytorycznego, gdzie zostają sprawdzana pod katem lokalnych przepisów oraz prawa stanowego. Jeśli argumentacja dotyczy sprawy rozpatrywanej przez rade Miasta to staje się częścią jawnych materiałów dla opinii publicznej i radnych. Wnioskodawca otrzymuje formalną odpowiedź lub powiadomienie o terminie posiedzenia komisji Rady bądź rady o terminie posiedzenia, na którym omawiana ma być dana sprawa.

Przytaczam treść jednego z pytań:

Czy należy zmienić Kartę Miejską, aby zakazać eksmisji z powodu niezapłacenia czynszu w sytuacjach, gdy najemca zalega z opłatą kwoty niższej niż jeden miesiąc ze średnią stawką czynszu rynkowego, ustalana corocznie przez departament Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast Stanów Zjednoczonych dla kodów pocztowych w Santa Monica.

Wybory bez udziału partii politycznych

Na tradycyjnej pieczęci City of Santa Monica, oprócz rysunku patronki, żaglowca założycieli, plaży, zatoki, gór i słońca znajduje się napis: „Populus Felix en Urbe Felice", w tłumaczeniu znaczy to: „Szczęśliwi ludzie w szczęśliwym mieście". Współczesne logo wygląda inaczej lecz następuje powrót do posługiwania się tradycyjnym.

Kto i kogo wybiera w wyborach lokalnych? Prawo wyborcze przysługuje osobom spełniającym trzy warunki: Trzeba być obywatelem USA, być rezydentem stanu Kalifornia i mieszkać w Santa Monica oraz mieć ukończone 18 lat w dniu wyborów oraz brak odbywania kary pozbawienia wolności za przestępstwo ciężkie. Aby móc oddać głos trzeba uprzednio zarejestrować się w systemie wyborczym. W Polsce uprawnionymi do głosowania są osoby znajdujące się w spisie, a tam zarejestrowane.

Wybory odbędą się we wtorek, 3 listopada 2026 r. W Polsce wybory przeprowadzane są w niedzielę. Uprawnieni wybierać będą 3 członków Rady Miasta, trzech członków Zarządu Kontroli Czynszów, czterech członków Zarządu Edukacji Okręgu Szkolnego Santa Monica - Malibu Unified (zjednoczonego) czyli wspólnego dla obu sąsiadujących miast, czterech członków Rady Powierniczej Okręgu Szkół Społecznościowych Santa Monica. 6 lipca 2026 pracownicy Urzędu Miasta rozpoczęli przyjmowanie nominacji. Mieszkańcy zamierzający kandydować powinni złożyć stosowne dokumenty, w tym listę poparcia, między 113 a 88 dniem przed wyborami. W Polsce radni potrafią obejść zasadę „tam jesteś wybierany gdzie mieszkasz".

Urząd weryfikuje kwalifikacje prawne zgłaszających się i nadzoruje transparentność finansową kampanii. Każdy wyborca w USA ma swój numer identyfikacyjny. Uzyskuje go podczas rejestracji. Wówczas jest proszony o numer prawa jazdy lub kalifornijskiej karty identyfikacyjnej. Dopuszczalne jest również użycie ostatnich czterech cyfr na karcie ubezpieczenia społecznego. Jeśli wyborca nie ma żadnego z tych dokumentów to numer identyfikacyjny nadaje urzędnik wyborczy. Osoba zamierzająca głosować składa ponadto podpis, który również podlega weryfikacji. Tuż przed oddaniem głosu wyborca, w większości przypadków, nie musi okazywać dokumentu tożsamości. Podszywanie się zagrożone jest karą do 3. lat pozbawienia wolności.

W wyborach samorządowych w Kalifornii kandydatów na radnych nie wskazują partie polityczne ponieważ Prawo stanowe zabrania partii oficjalnego nominowania kandydatów do władz lokalnych, a przy nazwisku kandydata na karcie do głosowania nie oznacza się przynależności partyjnej. Każdy kandydat zgłasza się jako osoba niezależna. Wynika to z poglądu o równości obywateli. Jednak samo promowanie kandydata nie wywołuje sankcji. W przeszłości Kalifornia próbowała całkowicie zakazać partiom mieszania się do wyborów. Ale Sąd Najwyższy uznał to za naruszenie Pierwszej Poprawki do Konstytucji i stwierdził, że nie może zakazać partiom wypowiadania się. Podnoszono zapis o wolności słowa.

Bardzo bym sobie i współobywatelom w Polsce życzył, aby został wprowadzony zakaz powoływania komitetów wyborczych przez partie polityczne w wyborach lokalnych oraz by istniał zakaz tworzenia partyjnych klubów w radach gmin i dzielnic miast.

Przekroczenie limitów wpłat od komitetów partyjnych na kampanie lokalne lub brak jednoznacznego raportowania, że kampania czy kampania bezpartyjnego jest finansowana przez partię. Fair Political Practices Commission nakłada kary administracyjne - dziesiątki tysięcy dolarów.

Kadencja w Radzie Miasta trwa cztery lata. Wybieranych jest siedmiu radnych w głosowaniu powszechnym. W tym roku zostanie wybranych trzech ponieważ czterech było wybranych dwa lata temu. Co dwa lata Rada wybiera burmistrza ze swojego składu. Ten system rotacyjny ma zapewniać ciągłość działania władz miasta.

Zarząd Kontroli Czynszów liczy pięciu komisarzy wybieranych na czteroletnią kadencję. Co dwa lata następuje zmiana, na przemian wybierane są dwie i trzy osoby. 3 listopada 2026 w powszechnych wyborach lokalnych zostaną wybrane trzy osoby. Komisarze mogą pełnić funkcję maksymalnie przez dwie kadencje.

Frekwencja wyborcza liczona inaczej

Zaznaczam raz jeszcze, że w Polsce karty do głosowania otrzymują osoby znajdujące się w spisie wyborczym. Oczywiście spełniają one warunki wymagane przez prawo. W Santa Monica zaś głosują osoby zarejestrowane, a więc te, które wcześniej podjęły decyzję o udziale w wyborach. Frekwencja w wyborach lokalnych w Santa Monica, gdy terminy były zbieżne z wyborami prezydenckimi była wyższa. Przykładowo w latach 2020 i 2010 wyniosła 64 - 66 %. Podaję kilka terminów: precint ballots – karty do głosowania, Register voter – zarejestrowani wyborcy, Absente ballots – karty do głosowania oddane korespondencyjnie, Total ballots – wszystkie oddane karty, w tym oddane korespondencyjnie.

W stanie Kalifornia obowiązuje jednolity uniwersalny formularz rejestracyjny. Podczas rejestracji w stanie Kalifornia formularz zawiera opcjonalne, ale powszechne pytanie o przynależność partyjną. Ale jest zaznaczone, że obywatel może ujawnić swoją preferencję dla danej partii politycznej. Osoby, które nie wskazały swojej preferencji tak zaliczane są w statystykach. Już po powrocie do Polski pozyskałem informację, że do tegorocznych listopadowych wyborów w Santa Monica zarejestrowało się 69.704 osoby, w tym 41.367 jako demokraci, 8.299 jako republikanie i 20.038 jako – nazwijmy to – bezpartyjni.