Kiedy windy w niskich blokach na Ursynowie? "Zdążymy umrzeć"

Mieszkają na trzecim i czwartym piętrze, mają po 70 i 80 lat, a schody stają się dla nich nie do pokonania... W samej spółdzielni Jary na Ursynowie wind nie ma aż 250 klatek schodowych. Dobudowa jednej to wydatek nawet miliona złotych, a dotacji praktycznie brak. Na wtorkowym spotkaniu z posłem Kamilem Wnukiem na Ursynowie padły gorzkie słowa: "Zdążymy umrzeć zanim zbudujecie windy".

Coraz więcej mówi się o starzejącym się społeczeństwie i tzw. więźniach czwartego piętra. To starsi i chorzy lokatorzy niskich bloków bez windy, którzy coraz rzadziej wychodzą z domu, bo nie są w stanie pokonać schodów. Ursynowskie osiedla z wielkiej płyty zestarzały się razem z mieszkańcami, którzy wprowadzali się tu jako młodzi ludzie na przełomie lat 70. i 80.

Mieszkam tu od samego początku, na czwartym piętrze. Za chwilę nie wejdę na to piętro

- mówiła na spotkaniu w spółdzielni Jary 80-letnia mieszkanka bloku przy ul. Puszczyka.

Problem zna poseł Kamil Wnuk z Polski 2050, szef parlamentarnego zespołu ds. spółdzielni mieszkaniowych, który we wtorek, 6 października, przyjechał na spotkanie ze spółdzielcami SMB Jary.

Temat więźniów czwartego piętra pojawia się coraz częściej, nie tylko w Polsce, ale w całej Europie. W 2050 roku 40 procent Polaków będzie miało ponad 60 lat

- przypomniał poseł.

Skalę problemu pokazał zarząd spółdzielni. SMB Jary ma 85 budynków mieszkalnych i 334 klatki schodowe. Aż 252 z nich nie mają wind, bo liczą pięć lub mniej kondygnacji. Chodzi o bloki m.in. przy Pięciolinii, Puszczyka, Wiolinowej, Cybisa, Janowskiego, Sosnowskiego i Dunikowskiego. Nie wszędzie dobudowa byłaby prosta. 117 klatek ma wejścia z dwóch stron, co ułatwia sprawę. 135 ma tylko jedno wejście, a w 70 jest ono węższe niż 142 cm.

W lipcu spółdzielnia rozniosła do mieszkań w blokach bez wind ponad 2,6 tys. ankiet. Okazuje się, że najwięcej lokatorów bloków na Jarach ma powyżej 75 lat, a kolejną najliczniejszą grupą są lokatorzy w wieku 66 - 75 lat. 

Ile kosztuje dobudowa windy do bloku?

Spółdzielnia przedstawiła dwa warianty windy zewnętrznej w formule „Zaprojektuj i wybuduj”. Tańszy, z murowanym szybem przylegającym do budynku, to około 680 tys. zł brutto. Droższy, z szybem odsuniętym od ściany i przeszklonymi podestami, potrzebny przy wąskich wejściach, kosztuje około 1,04 mln zł brutto. Średnio zarząd przyjmuje 800 tys. zł na klatkę.

Technicznie można wszystko przygotować i wykonać, gorzej z kosztami

- przyznała Sabina Kazieczko, wiceprezes SMB Jary.

Jedna z uczestniczek sama policzyła, co to oznacza dla portfela. Przy pożyczce 600 tys. zł na 20 lat i ośmiu mieszkaniach w klatce wyszło jej około 250 zł miesięcznie na lokal.

To jest ogromne obciążenie! U nas mieszkają przede wszystkim emeryci

- mówiła.

Skąd wziąć pieniądze na windy?

Spółdzielnie nie są w stanie same udźwignąć tak dużych inwestycji w windy. Państwo też nie pomaga wystarczająco. Fundusz Dostępności w Banku Gospodarstwa Krajowego nie ma obecnie środków. Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych dopłaca najwyżej 30 proc., nie więcej niż 213 tys. zł, i tylko wtedy, gdy w klatce są co najmniej dwa mieszkania z osobami z orzeczeniem o niepełnosprawności ruchowej. Rządowego programu nie ma.

Do tego dochodzi pułapka tzw. pomocy de minimis. Cała spółdzielnia, choć ma 85 budynków, może dostać najwyżej 300 tys. euro w ciągu trzech lat. Jarom zostało z tego limitu około 345 tys. złotych. Wspólnota mieszkaniowa ma taki limit na jeden budynek.

Bez żadnych innych źródeł wsparcia potrzebujemy aż 750 lat, aby wyposażyć wszystkie bloki w windy z pomocy de minimis

- wyliczała wiceprezes Kazieczko.

Nawet w najlepszym wariancie mieszkańcy musieliby wyłożyć co najmniej 70 proc., czyli około 560 tys. zł na klatkę.

Poseł Wnuk nie obiecywał cudów. W 2027 roku w Funduszu Dostępności ma być 125 mln zł na całą Polskę, a w tym roku wpłynęło ponad 700 wniosków. To pożyczka, umarzana do 50 proc. Większe pieniądze mogą pojawić się w nowym budżecie Unii Europejskiej po 2028 roku.

Politycy często obiecują dużo, a ja państwa nie będę oszukiwał. Na pewno powstanie jakiś dedykowany program, ale jaka to będzie forma i jakie dofinansowanie, dziś nie wiadomo

- zastrzegł poseł.

Radził, by spółdzielnia przygotowała wnioski już na początek przyszłego roku. Dzielnica nie pomoże finansowo - radny Paweł Lenarczyk przypomniał, że cały jej budżet inwestycyjny to około 50 mln złotych.

Dlaczego sąsiedzi nie chcą wind?

Drugą barierą w realizacji tego typu inwestycji jest brak zgody. W ankiecie chęć dołożenia się do windy zadeklarowało 197 osób (48 proc.), 146 nie miało zdania, a 71 było przeciw. W całej spółdzielni nie ma ani jednego budynku, w którym zgodziliby się wszyscy. Opór stawiają głównie lokatorzy parteru i niższych pięter, którzy boją się kosztów budowy i wyższego czynszu.

Sąsiad z parteru po prostu zabarykadował się i nie otwierał drzwi. Nie zbierzemy tych podpisów i zdążymy umrzeć przed windą

- opowiadała mieszkanka czwartego piętra, która od dwóch lat walczy o windę w swojej klatce.

Poseł odpowiadał, że parlament nikogo zmuszać nie będzie, i apelował o solidarność społeczną - dach czy domofon też są wspólne, a winda podnosi wartość każdego mieszkania w bloku.

Jest jeszcze jeden haczyk. Na każdą pożyczkę zarząd spółdzielni potrzebuje zgody walnego zgromadzenia.

Dwa lata temu taka uchwała nie przeszła. Bez państwa głosów zarząd ma związane ręce

- przypomniała Anna Nowakowska, przewodnicząca rady nadzorczej SMB Jary.

Jak sąsiedzi z ul. Nutki zbudowali windę sami?

Jest jednak pozytywny przykład i to z Ursynowa. Od 2015 roku w sąsiedniej spółdzielni Koński Jar-Nutki w bloku przy ul. Nutki 3-5 jest winda. Osiem rodzin z jednej klatki złożyło się na przeszkloną platformę hydrauliczną.

Kosztowało nas to 215 tysięcy złotych. Założenie było jedno: parter nie płaci, ale parter nie przeszkadza

- wspominał Grzegorz Adamczyk, prezes SM Koński Jar-Nutki.

Projekt przygotowali mieszkający w bloku architekci, a zgodę wyraziło walne zgromadzenie pod warunkiem, że zapłacą sami zainteresowani. Dziś utrzymanie windy kosztuje lokatorów około 70 zł miesięcznie na mieszkanie.

Wszyscy ogrzewamy się w cieple tej windy. Potrzebujemy sukcesu. Jeśli powstanie kolejna, zadziała to psychologicznie na wszystkich

- dodawał radny Paweł Lenarczyk z Otwartego Ursynowa.

Zarząd SMB Jary chce zacząć od jednej, pokazowej inwestycji. Mieszkańcy klatek, w których jest wola budowy, mają składać do spółdzielni pisma z podpisami sąsiadów z prośbą o rozeznanie możliwości dofinansowania windy zewnętrznej. Tam, gdzie zgód będzie najwięcej, spółdzielnia przygotuje szkic i wyliczy koszt na mieszkanie.

Władze Jar przekazały też posłowi Wnukowi postulaty - musi powstać stały ogólnopolski program dopłat do wind poza limitem de minimis, liczenie tego limitu na budynek, a nie na całą spółdzielnię, oraz złagodzenie warunków PFRON. Czy tak się stanie? Decyzja należy do rządu i Sejmu.