Dzień z życia biblioteczki plenerowej na Ursynowie. Społeczny opiekun apeluje

Cztery lata temu pan Paweł zauważył, ile dobrych książek ląduje w śmieciach. I postanowił coś z tym zrobić. Dziś, co drugi dzień, dojeżdża specjalnie z okolic Konstancina do parku Przy Bażantarni na Ursynowie, żeby posprzątać biblioteczkę plenerową, wymienić zniszczone egzemplarze i pilnować porządku. Problem w tym, że część mieszkańców traktuje podzielnik jak zwykły śmietnik. Trafiały tam już zużyte pieluchy, rozlana śmietana, a nawet potłuczone butelki po alkoholu.

Nieformalnym opiekunem podzielnika książek w parku Przy Bażantarni na Ursynowie jest pan Paweł, mieszkaniec okolic Konstancina, który co drugi lub trzeci dzień dojeżdża na miejsce, żeby posprzątać i uporządkować zawartość biblioteczki. Zajmuje się tym od około czterech lat, choć sam ten konkretny podzielnik odwiedza regularnie od około trzech lat.

Zajmowałem się kiedyś sprzątaniem mieszkań i zauważyłem, ile książek idzie do śmieci. Zauważyłem, że tu można je przynieść i że one znikają.

- opowiada pan Paweł.

Dzielnica postawiła plenerową biblioteczkę w parku. Metalowa konstrukcja jest solidna, ale często niszczona przez wandali. Kilka lat temu zniknęły drzwiczki od witryny, regularnie jest ona sprejowana, a półki rysowane. Nie zmienia to podejścia sąsiadów do tego punktu. Traktują je jako miejsce wymiany książek, co chwilę ktoś przychodzi, zagląda, oddaje przeczytane książki, wybiera coś spośród pozostawionych przez innych. 

W trakcie naszej rozmowy z panem Pawłem biblioteczkę odwiedzają dwie osoby, stali bywalcy.

Czytam wszystko!

- mówi kobieta, wspominając, że ostatnio sięgnęła po książkę Bukowskiego, choć ostatecznie nie przypadła jej do gustu ze względu na "wyuzdany język".

Potwierdza problem z wandalizmem - zniknięcie drzwiczek przewróconą wcześniej gablotę, a także znajdowane w środku artykuły spożywcze, jak rozlany kefir czy śmietanę.

Jeden z regularnych bywalców, odwiedzający podzielnik codziennie, docenia samą ideę wymiany.

Chodzi o ruch, żeby nie dawać na śmietnik, żeby był przepływ książek.

- mówi mieszkaniec, dodając, że sam wybiera tytuły w zależności od tego, czy go interesują. Zapytany o wandalizm, przyznaje, że nie ma na to większego wpływu, choć proponuje konkretne rozwiązania - montaż kamery lub wprowadzenie społecznych dyżurów przy biblioteczce.

Ile książek trafia do podzielnika i jak szybko znikają?

Skala ruchu wokół biblioteczki zaskoczyła nawet samego opiekuna. Jak wspomina, rok temu z kolegą przywieźli tam ponad dwieście książek, ułożonych aż po sufit skrzynki.

Jak przyszedłem na drugi dzień, zostały cztery książki na krzyż!

- relacjonuje pan Paweł.

Podobne tempo notuje regularnie. Trzy razy w tygodniu przynosił po ponad dwadzieścia książek, a już następnego dnia w podzielniku nie zostawała ani jedna. Najbardziej poszukiwana jest literatura polska ze szkolnych lektur, książki dla dzieci oraz publikacje związane z historią wojenną. Nie brakuje też rzadkich okazów. W skrzynce trafiały się egzemplarze w językach obcych, przedwojenne wydania z lat 40. XX wieku, a nawet zeszyt z 1929 roku i "Klechdy polskie" sprzed ponad stu lat.

Wandalizm niszczy szczytną ideę

Choć idea podzielnika opiera się na wzajemnym zaufaniu, w praktyce miejsce regularnie pada ofiarą wandalizmu i nieuczciwego traktowania. Zniknęły z niego już drzwiczki, a dach służył kiedyś dzieciom jako plac zabaw. Do skrzynki trafiały też rzeczy, które nie mają nic wspólnego z książkami.

Były spleśniałe książki, pogryzione przez szczury. Ktoś przyniósł tu worek 120 litrów z piwnicy, a śmierdziało tak, że nie dało się wytrzymać.

- opowiada opiekun podzielnika.

Wśród najbardziej absurdalnych znalezisk pan Paweł wymienia rozlaną śmietanę i kefir, przeterminowane napoje, mokrą odzież, mokre pluszaki, a nawet nieużywane pieluchy pozostawione bez opakowania. Zdarzają się też ślady libacji alkoholowych: puste butelki, puszki po piwie, a w jednym przypadku ktoś rozwiesił na sznurkach wokół biblioteczki aż sześćdziesiąt butelek po piwie.

Pojawia się też inny problem. Część osób zabiera duże partie książek nie po to, by je przeczytać, lecz żeby sprzedać je w pobliskim skupie makulatury lub spalić w piecu.

To jest ta bolączka, żeby ludzie nie zabierali tego na opał albo na sprzedaż. A nie mamy na to wpływu. Pozostaje tylko apelować

- przyznaje pan Paweł.

Apeluje przede wszystkim o przynoszenie książek w dobrym, czystym stanie - bez pleśni, bez śladów zgryzień gryzoni, choć - oczywiście - nie muszą być "luksusowe". Zwraca też uwagę na potrzebę jasnego oznakowania miejsca, którego obecnie brakuje.

Przydałby się nowy, trochę większy, zamykany podzielnik, z napisem od razu co wolno tu zostawiać.

- mówi opiekun, dodając, że w tej sprawie kontaktował się już z burmistrzem dzielnicy.

Jego zdaniem obecna konstrukcja spełniła już swoją rolę i wymaga wymiany lub przynajmniej remontu. Mimo powtarzających się problemów, opiekun nie zamierza rezygnować z regularnych wizyt. Jak sam podkreśla, kluczowe jest utrzymanie stałego obiegu książek - tak, by żadna dobra pozycja nie trafiła niepotrzebnie na śmietnik, tylko znalazła kolejnego czytelnika.