Wiązali koniom języki na oczach tłumu. Prokuratura wszczyna śledztwo

Elegancka Gala Derby, pokazy mody i muzyka na żywo - a tuż obok, na starcie do gonitwy, konie z językami mocowanymi do żuchwy opaskami zaciskowymi. Prokuratura Rejonowa Warszawa-Ursynów wszczęła postępowanie w sprawie znęcania się nad 14 końmi biorącymi udział w wyścigach na Torze Służewiec między końcem kwietnia a początkiem sierpnia. Sprawa, która zaczęła się od zawiadomienia organizacji broniących praw zwierząt, przerodziła się w spór prawników o to, czym właściwie różni się "wiązanie" od "zapinania".

Do wszczęcia postępowania doszło 1 września, po zawiadomieniu złożonym przez Fundację Przyjaciel Zwierz. Jak przekazała prokurator Katarzyna Podlodowska z Prokuratury Okręgowej w Warszawie, sprawa dotyczy podejrzenia znęcania się nad końmi uczestniczącymi w gonitwach galopem poprzez stosowanie zabronionej techniki tongue-tie.

Postanowienie o wszczęciu postępowania obejmuje 14 czynów popełnionych wobec takiej samej liczby zwierząt w różnych datach w okresie od końca kwietnia do początku sierpnia 2026 roku

- poinformowała prokurator Podlodowska.

Postępowanie prowadzone jest w kierunku art. 35 ust. 1a ustawy o ochronie zwierząt, który przewiduje karę do trzech lat pozbawienia wolności, a w przypadku znęcania się ze szczególnym okrucieństwem - nawet do pięciu lat.

Gala Derby, kapelusze i cierpiące zwierzęta

Sprawa nabrała rozgłosu po Gali Derby - jednym z najbardziej prestiżowych wydarzeń wyścigowych roku, rozegranym na Służewcu 5 lipca pod honorowym patronatem prezydenta Warszawy. Impreza reklamowana była jako "święto elegancji i dobrego stylu" z pokazem mody, strefą VIP i atrakcjami dla dzieci. Właśnie podczas tej gali zarejestrowano konie, którym unieruchomiono języki gumowymi opaskami i skórzanymi paskami ze sprzączką.

Zawiadomienie do prokuratury złożyły wspólnie Fundacja Przyjaciel Zwierz, Stowarzyszenie Prawnicy na Rzecz Zwierząt oraz inicjatywa Follow The White Horse. W dokumencie organizacje zwróciły uwagę na fundamentalny problem stojący za elegancką oprawą wydarzenia.

Jak przekonuje Stowarzyszenie Prawnicy na Rzecz Zwierząt w opublikowanym stanowisku, prawdziwego standardu wydarzenia z udziałem zwierząt nie powinno się mierzyć poziomem organizacji ani elegancją publiczności, lecz sposobem traktowania samych zwierząt - a prestiż wydarzenia nie może być dekoracją przykrywającą ich cierpienie.

Czym jest tongue-tie?

Technika tongue-tie polega na założeniu gumowej opaski, skórzanego paska czy nawet rajstopy w formie pętli wokół języka konia i przymocowaniu go do żuchwy, aby uniemożliwić zwierzęciu przełożenie języka nad wędzidło. Ma to - w teorii - zwiększać kontrolę jeźdźca nad koniem oraz zapobiegać rzekomym problemom z drożnością dróg oddechowych.

Praktyka ta jest w Polsce wprost zakazana od dziesięciu lat. Paragraf 65 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2016 roku w sprawie regulaminu wyścigów konnych stanowi jasno: przedmioty, które koń niesie w gonitwie, nie mogą powodować bólu ani zranienia, a wiązanie języka do żuchwy konia jest zabronione.

Zdaniem inicjatorek zawiadomienia to właśnie podczas lipcowej Gali Derby cztery konie miały na czas gonitwy założone opaski zaciskowe na językach. Do podobnych przypadków miało dojść również 26 lipca oraz 1 sierpnia.

PKWK broni praktyki. "To nie wiązanie, tylko zapinanie"

Polski Klub Wyścigów Konnych, zapytany o sprawę, przyznał, że w sezonie 2026 "niektóre konie startowały z zapiętymi językami". Klub przekonywał, że technikę tę stosuje się wyłącznie u koni, które tego wymagają - w celu zapobieżenia przekładaniu języka ponad wędzidło oraz przy podejrzeniu blokowania górnych dróg oddechowych, powołując się przy tym na nieokreślone "badania".

PKWK w swoim stanowisku posłużyło się jednak rozróżnieniem terminologicznym - zamiast zakazanego regulaminowo "wiązania" konsekwentnie używało słowa "zapinanie". Zwróciła na to uwagę Magda Czajkowska z inicjatywy Follow The White Horse.

To pokazuje absurd sprowadzania zakazu do nazwy techniki

- oceniła Czajkowska w rozmowie z TVN24.

Prawnicy punktują argumenty klubu

Stowarzyszenie Prawnicy na Rzecz Zwierząt, we współpracy z Fundacją Przyjaciel Zwierz i inicjatywą Follow The White Horse, przygotowało obszerną, siedmiostronicową odpowiedź na stanowisko PKWK, punktując kolejno wszystkie argumenty klubu.

Prawnicy wskazują, że wbrew twierdzeniom PKWK ostatnia dekada przyniosła istotny wzrost liczby badań naukowych nad tongue-tie - i to badań wskazujących na brak skuteczności tej metody oraz jej negatywny wpływ na dobrostan koni. Powołują się m.in. na publikacje w czasopismach "Equine Veterinary Journal" oraz "Animal Welfare", z których wynika, że tongue-tie nie poszerza górnych dróg oddechowych konia, a jednocześnie wywołuje u zwierząt reakcje stresowe - potrząsanie głową, otwieranie pyska, cofanie uszu oraz wzrost stężenia kortyzolu.

Prawnicy odnieśli się też wprost do argumentu o "zwiększonej kontroli nad koniem" jako uzasadnieniu stosowania metody.

Większa kontrola nad koniem nie może więc usprawiedliwiać stosowania metody, która narusza przepisy powszechnie obowiązującego prawa

- podkreślono w stanowisku podpisanym przez radcę prawną Magdalenę Krupę-Polak.

Co więcej, zdaniem prawników sama semantyczna gra słowna PKWK - rozróżnianie "wiązania" od "zapinania" - nie ma żadnego znaczenia prawnego. Jak argumentują, każde unieruchomienie języka konia poprzez jego przymocowanie do żuchwy - niezależnie czy poprzez supeł, klamrę, opaskę elastyczną czy taśmę - mieści się w zakresie znaczeniowym regulaminowego zakazu "wiązania".

Prawnicy przywołali też stanowisko międzynarodowej organizacji naukowej ISES, która pod koniec lipca formalnie przyjęła opartą na biologii definicję bólu zwierząt, podkreślając, że reakcji awersyjnych i ucieczkowych koni nie można bagatelizować jako nieistotnych.

Ta praktyka, niekorzystna z punktu widzenia dobrostanu zwierząt, może powodować poważną szkodę fizyczną i psychiczną i nie ma miejsca we współczesnym sporcie jeździeckim

- cytują też prawnicy tegoroczne stanowisko australijskich lekarzy weterynarii.

Protest przed torem "Wyścigi"

Sprawa doprowadziła do protestu. Pod hasłem "Nie obstawiaj cierpienia" przed wejściem na Tor Służewiec zorganizowano demonstrację przeciwko praktyce wiązania koniom języków.

Jak wyjaśniała Magdalena Krupa-Polak, pełnomocniczka Fundacji Przyjaciel Zwierz, sprawa dotyczy nie tylko samego faktu stosowania zakazanej metody, ale i pytania o to, kto ponosi za to odpowiedzialność - trenerzy, jeźdźcy, komisja techniczna czy służby weterynaryjne nadzorujące gonitwy. Zgodnie z regulaminem wyścigów konnych, za dopuszczenie do startu konia z niedozwolonym wyposażeniem grozi odpowiedzialność dyscyplinarna, łącznie z zawieszeniem lub pozbawieniem licencji.

Teraz to prokuratura będzie musiała ustalić, czy w przypadku 14 udokumentowanych przypadków doszło do naruszenia przepisów ustawy o ochronie zwierząt - i kto konkretnie za nie odpowiada.