Wyciek danych i kolejka w urzędzie dzielnicy. Trzaskowski przedłuża pracę urzędów

W ursynowskim ratuszu ustawiła się kolejka po.... zastrzeżenie numeru PESEL. To skutek cyberataku na firmę MyDr, w wyniku którego wyciekły dane blisko 19 mln Polaków. Prezydent Warszawy zdecydował o wydłużeniu godzin pracy urzędów.

Poranek w delegaturze Biura Administracji i Spraw Obywatelskich przy alei Komisji Edukacji Narodowej wygląda od kilku dni podobnie. Ludzie z dowodami osobistymi w dłoniach stoją w kolejce po zastrzeżenie numeru PESEL. Rano przy okienku czekało 14 osób. To i tak niedużo. W Śródmieściu czy na Targówku kolejki są dużo większe - sięgają kilkudziesięciu osób.

Wśród czekających są przede wszystkim seniorzy, ale nie tylko. Część przyszła, bo nie ufa aplikacjom, nie umie ich obsłużyć. Reszta wolała mieć potwierdzenie na papierze.

Nie mam żadnego mObywatela i nie zamierzam się w to bawić. Przyszedłem, żeby ktoś mi to załatwił przy okienku i żebym miał święty spokój

- mówi pan Andrzej, mieszkaniec Ursynowa.

Córka mi powiedziała, że mogę mieć zastrzeżony PESEL w telefonie, ale wolę na piśmie. Skoro wyciekły dane z przychodni, to co jeszcze może wyciec?

- zastanawia się pani Hanna z Imielina.

Decyzja prezydenta Warszawy

Skala zainteresowania sprawiła, że ratusz zdecydował się wydłużyć godziny obsługi mieszkańców.

W warszawskich urzędach widzimy duże zainteresowanie zastrzeganiem numerów PESEL w związku z komunikatem Ministerstwa Cyfryzacji o cyberataku na firmę MyDr i związanym z nim wyciekiem danych

- napisał w mediach społecznościowych prezydent Warszawy Rafał Trzaskowski.

Rozwiązaniem ma być trzydniowe wydłużenie pracy okienek we wszystkich dzielnicach.

Podjąłem decyzję, że w dniach 18-20 sierpnia Biuro Administracji i Spraw Obywatelskich oraz jego delegatury w dzielnicach będą czynne dłużej – do godziny 18

- poinformował prezydent.

Urząd dzielnicy Ursynów potwierdza, że w tych dniach w delegaturze można złożyć zarówno wniosek o zastrzeżenie numeru PESEL, jak i o cofnięcie zastrzeżenia.

Decyzja o wydłużeniu czasu pracy została podjęta w związku ze zwiększonym zainteresowaniem usługami dotyczącymi zastrzegania numeru PESEL po komunikacie Ministra Cyfryzacji dotyczącym wycieku danych osobowych będącego skutkiem cyberataku na systemy firmy MyDr

- przekazuje urząd dzielnicy.

Ratusz przypomina jednocześnie, że wizyta w urzędzie wcale nie jest konieczna. Tę samą operację można wykonać z domu, w aplikacji mObywatel lub na stronie gov.pl.

2 terabajty danych i 19 milionów Polaków

Przypomnijmy, o co chodzi. O incydencie wicepremier i minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski informował 10 sierpnia. Atak dotyczył firmy MyDr, jednego z największych polskich dostawców systemu elektronicznej dokumentacji medycznej, gromadzącego poufne dane pacjentów. Według informacji przekazanych przez ministra cyfryzacji wykradziona baza obejmuje ponad 2 TB danych związanych ze wsparciem medycznym i może dotyczyć blisko 19 mln osób.

Wśród skradzionych informacji znalazły się dane o lekach i receptach. Wiceminister cyfryzacji Michał Gramatyka wskazywał, że cyberatak mógł rozpocząć się od błędu człowieka, a ministra zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda zapewniała, że państwowe systemy informatyczne nie są zagrożone.

Szef resortu cyfryzacji podkreślał, że dane nie zostały wystawione nigdzie na sprzedaż i że sytuację monitorują służby. To jednak nie uspokoiło tych, którzy stoją w kolejce po zastrzeżenie numeru PESEL.

Dane wyciekły z systemu, na który pacjenci nie mieli żadnego wpływu - bo o tym, w jakim oprogramowaniu przychodnia prowadzi dokumentację, decyduje placówka, nie chory. Konsekwencje trzeba jednak odkręcać samodzielnie, poświęcając na to czas.

Ja nie wybierałem sobie, w jakim programie przychodnia trzyma moje recepty. A teraz to ja stoję w kolejce i tracę pół dnia. Ktoś powinien za to odpowiedzieć

- denerwuje się pan Krzysztof.

Po co zastrzegać PESEL?

Zastrzeżenie numeru PESEL nie jest gestem symbolicznym. To wpis do państwowego rejestru prowadzonego przez Ministerstwo Cyfryzacji, który realnie blokuje część czynności wykonywanych na cudze dane.

Możliwość zastrzeżenia numeru PESEL w aplikacji mObywatel istnieje od 17 listopada 2023 roku, a wprowadziła ją ustawa o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczania niektórych skutków kradzieży tożsamości. Chodziło między innymi o walkę z wyłudzaniem pieniędzy przez zaciąganie kredytu na inną osobę bez jej wiedzy i zgody. Od 1 czerwca 2024 roku banki, instytucje kredytowe i notariusze mają obowiązek sprawdzać w rejestrze, czy numer PESEL osoby chcącej na przykład wziąć kredyt lub dokonać wpisu do księgi wieczystej został zastrzeżony.

W praktyce oznacza to, że z zastrzeżonym numerem nikt nie zaciągnie kredytu ani pożyczki na cudze nazwisko. Blokada dotyczy również wydania duplikatu karty SIM oraz czynności notarialnych - z zastrzeżonym numerem nie sprzeda się mieszkania. Weryfikacja obejmuje także wypłaty gotówki w placówce bankowej powyżej trzykrotności minimalnego wynagrodzenia.

To działa w obie strony. Osoba z zastrzeżonym numerem, która sama chce wziąć kredyt, otworzyć konto czy podjąć większą gotówkę, musi wcześniej zastrzeżenie cofnąć, a potem założyć je ponownie. Można to zrobić w kilka sekund w telefonie - albo ponownie przy urzędowym okienku.