Każda placówka oświatowa winna zapewniać dziecku odpowiednie warunki do nauki i bezpieczeństwo. Odpowiedzialność nauczyciela i dyrektora szkoły określają m.in. przepisy ustawy – Prawo oświatowe, Karty Nauczyciela, prawa karnego, cywilnego, jak również prawa pracy i akty wykonawcze tj. rozporządzenia ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oraz statut placówki. To także kwestia zaufania - rodzice muszą mieć pewność, że powierzają swoje pociechy w dobre ręce i w trakcie pobytu w szkole dziecku nie stanie się żadna krzywda. 

Odpowiedzialność dyrektora szkoły - co mówią przepisy?

Jakie obowiązki względem bezpieczeństwa uczniów ciążą na dyrektorze placówki? Można to sprawdzić w Rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 roku. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach. 

Według tego aktu prawnego dyrektor jest zobowiązany do zapewniania uczniom bezpiecznych i higienicznych warunków w czasie pobytu w placówce oraz podczas zajęć organizowanych poza placówką. 

Odpowiedzialność dyrektora szkoły polega m.in. na:

• rejestrowaniu wyjść grupowych uczniów;
• dokonywaniu kontroli warunków panujących w placówce;
• umieszczeniu planu ewakuacji w łatwo dostępnym i widocznym miejscu;
• przestrzeganiu, aby naprawy i remonty nie zagrażały bezpieczeństwu;
• zapewnieniu bezpiecznej infrastruktury (ogrodzenie, oświetlenie, nawierzchnia, schody, szlaki komunikacyjne, instalacje);
• usuwaniu lodu i śniegu z przejść na terenie placówki;
• dbaniu o sprawność techniczną urządzeń sanitarnych;
• zapewnieniu odpowiedniego oświetlenia, wentylacji i ogrzewania;
• stosowaniu atestowanego i certyfikowanego wyposażenia;
• podejmowaniu czynności w razie wypadku, do którego doszło na terenie placówki oraz prowadzeniu rejestru takich zdarzeń.

Odpowiedzialność dyrektora szkoły regulują również inne przepisy, w tym: Konstytucja, Karta Nauczyciela, Kodeks Pracy, Kodeks Karny oraz Kodeks Cywilny. 

Na czym polega odpowiedzialność nauczyciela?

Nauczyciele oraz inne osoby do tego upoważnione muszą czuwać nad bezpieczeństwem dzieci zarówno podczas zajęć edukacyjno-wychowawczych, jak i w czasie przerw. Niemniej odpowiedzialność za niedopełnienie obowiązków przez pracowników ciąży na organie prowadzącym szkołę. Jeżeli dojdzie do sytuacji, w której będzie zagrożone bezpieczeństwo dzieci, wówczas pracownik odpowiada służbowo przed dyrektorem placówki. Na mocy przepisów prawa pracy nauczyciel ponosi odpowiedzialność porządkową za niedopełnienie obowiązków. 

Jednocześnie należy zaznaczyć, że odpowiedzialność nauczyciela czy wychowawcy nie zamyka się w szkolnych murach. Pracowników placówki oświatowej może odpowiadać przed sądem w procesie karnym czy postępowaniu cywilnym. Dodatkowo Karta Nauczyciela przewiduje odpowiedzialność dyscyplinarną przed  komisją dyscyplinarną , która może nałożyć na nauczyciela karę w postaci nagany, zwolnienia z pracy, a także wydalenia z zawodu nauczyciela. 

Naruszenie praw ucznia

Wypadek to niejedyna sytuacja, do której nigdy nie powinno dojść w takim miejscu jak szkoła czy przedszkole. Oprócz zdarzeń losowych w placówkach oświatowych dochodzi również do przypadków naruszenia praw ucznia, o których mówi prawo oświatowe, Karta Nauczyciela czy statut szkoły. Na mocy przepisów uczeń ma prawo między innymi do:

• nauki;
• pomocy medycznej, społecznej, pedagogicznej i psychologicznej;
• zapoznania się z programem nauczania oraz wymaganiami edukacyjnymi;
• wglądu do swoich prac pisemnych;
• udziału w konkursach i życiu szkoły;
• swobodnej wypowiedzi i wyrażania opinii;
• wyjaśnienia kwestii spornych z pracownikami szkoły oraz innych uczniami;
• sprawiedliwego i godnego traktowania niezależnie od sytuacji materialnej, płci, wyznania czy pochodzenie;
• prywatności i wypoczynku;
• zrzeszania się (np. w Samorządzie Uczniowskim);
• zgłaszania skarg.

Zaniedbanie obowiązków, wypadek w szkole czy zarzut naruszenia praw ucznia to poważne sytuacje, które mogą skutkować dla pracownika szkoły postępowaniem porządkowym lub dyscyplinarnym, a także sprawą w sądzie. W takich sytuacjach warto zwrócić się do specjalistów. W tym przypadku będzie to kancelaria prawa oświatowego, która zapewnia pomoc prawną dla szkół, przedszkoli oraz innych placówek oświatowych. Specjaliści reprezentują również rodziców i uczniów m.in. w przypadkach o naruszenie praw ucznia. W Internecie bez kłopotu można znaleźć tego typu kancelarię prawną. Wystarczy wpisać w wyszukiwarkę: „kancelaria prawa oświatowego”.