Koniec z bezradnością wobec bazgrołów? Do Sejmu trafi nowa ustawa

Już w marcu posłowie zajmą się projektem, który może całkowicie zmienić walkę z nielegalnym graffiti. Jak ustalił reporter RMF FM, samorządy dostaną narzędzia, których dziś im brakuje.

Jak ustalił reporter RMF FM Jakub Rybski, w marcu do Sejmu ma trafić ustawa dająca miastom nowe możliwości w walce z wandalizmem. Projektem zajmie się powołany w tym tygodniu parlamentarny zespół do spraw przeciwdziałania wandalizmowi.

Z ustaleń przekazanych przez stację wynika, że nowe przepisy miałyby pozwolić władzom miast usuwać nielegalne graffiti z budynków nawet bez zgody właściciela – o ile działanie byłoby uzasadnione interesem publicznym.

Dziś samorządy nie mają takiej możliwości.

Problem własności i prawnych barier

Obecnie usunięcie graffiti z prywatnej kamienicy czy bloku bywa praktycznie niemożliwe. W wielu przypadkach nie da się ustalić właściciela nieruchomości – szczególnie w dużych miastach, gdzie budynki mają skomplikowaną strukturę własnościową. Zdarza się, że właścicieli jest kilkudziesięciu, część przebywa za granicą, a formalne ustalenie wszystkich stron ciągnie się latami.

To sprawia, że centra miast pozostają pokryte nielegalnymi napisami, a samorządy nie mogą podjąć decyzji o rewitalizacji czy odmalowaniu elewacji.

– Jedną z propozycji jest umożliwienie gminom usuwania nielegalnego graffiti z takich budynków nawet bez zgody właścicieli, jeśli działanie byłoby uzasadnione interesem publicznym. Dzisiaj na gruncie obowiązujących przepisów nie mają takiej możliwości. Chcielibyśmy im ją dać – mówi senator Monika Piątkowska w rozmowie z reporterem RMF FM.

Kto zapłaci za czyszczenie ścian?

Najwięcej kontrowersji budzi kwestia finansowania. Według informacji przekazanych przez RMF FM koszty usuwania graffiti miałaby ponosić gmina, nawet jeśli chodzi o budynki prywatne.

Część samorządowców zwraca uwagę, że taki zapis wymaga doprecyzowania. Pojawiają się pytania, czy w przyszłości możliwe będzie obciążanie kosztami właścicieli nieruchomości lub skuteczniejsze dochodzenie należności od sprawców.

Problem nie tylko w miastach

Skala zjawiska wykracza poza miejskie kamienice. Dotyka również transportu publicznego i infrastruktury kolejowej.

W latach 2023–2024 powierzchnia graffiti na wagonach Kolei Mazowieckich przekroczyła 100 tysięcy metrów kwadratowych. Koszt usuwania nielegalnych malowideł wyniósł ponad 31 milionów złotych netto. Część wagonów została wyłączona z eksploatacji.

To pokazuje, że wandalizm to nie tylko problem estetyczny, ale również realne obciążenie finansowe i logistyczne.

Możliwe zmiany w prawie karnym

Nowy zespół parlamentarny analizuje również możliwość zaostrzenia przepisów. Rozważane jest, czy nielegalne graffiti powinno być traktowane wyłącznie jako wykroczenie, czy też w niektórych przypadkach jako poważniejsze przestępstwo.

Prace legislacyjne mają ruszyć w najbliższych tygodniach. Jeśli projekt przejdzie przez Sejm, samorządy zyskają narzędzia, które mogą znacząco przyspieszyć usuwanie nielegalnych malowideł z przestrzeni publicznej.