Van, pierwszy pracownik, własny lokal. Jak rośnie ubezpieczenie firmy w UK razem z biznesem

Pierwsza polisa w małej firmie rzadko jest tą, o której właściciel myśli przy rejestracji działalności. Elektryk, który właśnie zarejestrował się w HMRC jako sole trader, kupuje ubezpieczenie vana, bo bez niego nie wyjedzie na pierwsze zlecenie. O odpowiedzialności cywilnej przypomina mu dopiero większy klient, który przed podpisaniem umowy prosi o certyfikat Public Liability.

Tak zwykle wygląda ubezpieczenie dla firm w Wielkiej Brytanii: nie jako jeden produkt kupiony raz na zawsze, tylko zestaw polis, który powinien rosnąć razem z firmą. Każda większa decyzja - zakup auta, zatrudnienie człowieka, wynajem lokalu - otwiera nowe ryzyko. Najprościej pokazać to na przykładzie.

Tomek prowadzi małą firmę wykończeniową pod Manchesterem. Zaczynał sam, dziś ma dwóch ludzi i magazyn z małym showroomem płytek. To przykład, ale jego historia jest typowa dla wielu polskich firm budowlanych i remontowych na Wyspach.

Etap pierwszy: jedna osoba i jeden van

Na starcie Tomek ma Forda Transita, narzędzia warte kilka tysięcy funtów i zlecenia w domach klientów.

Prawo wymaga od niego tylko jednego: ubezpieczenia pojazdu. Tu pojawia się pierwsza pułapka. Polisa z zakresem "social, domestic and pleasure", czyli do użytku prywatnego, nie obejmuje jazdy w celach zarobkowych. Van, którym dojeżdża się do klientów i wozi sprzęt, potrzebuje ubezpieczenia z użytkiem firmowym (business use). Gdyby Tomek zaczął po godzinach rozwozić paczki, potrzebowałby jeszcze innej polisy, kurierskiej, bo przewóz cudzych towarów za opłatą to osobna kategoria ryzyka.

Dwie kolejne rzeczy nie są obowiązkowe, ale przy tej pracy wracają bardzo szybko:

• ubezpieczenie narzędzi, ponieważ polisa na samego vana zwykle nie pokrywa kradzieży sprzętu z paki albo pokrywa ją z niskim limitem i warunkami (np. auto nocujące w zamkniętym garażu),

• Public Liability, czyli OC wobec osób trzecich - na wypadek, gdy podczas remontu łazienki woda zaleje mieszkanie piętro niżej albo klient potknie się o przedłużacz.

Ta druga polisa często decyduje o tym, czy firma w ogóle dostanie zlecenie. Deweloperzy, zarządcy budynków i większe firmy budowlane proszą o certyfikat jeszcze przed wpuszczeniem podwykonawcy na teren budowy.

Etap drugi: pierwszy pracownik

Kiedy Tomek przyjął pomocnika na etat, zmieniła się sytuacja prawna firmy. Od pierwszego zatrudnionego pracownika obowiązkowe jest Employers' Liability Insurance, czyli ubezpieczenie odpowiedzialności pracodawcy za wypadki przy pracy i choroby zawodowe. Minimalna suma ubezpieczenia to 5 mln funtów, a polisę trzeba wykupić u autoryzowanego ubezpieczyciela.

Kary są konkretne. Za każdy dzień bez ważnej polisy grozi do 2500 funtów, a za nieudostępnienie certyfikatu pracownikom albo inspektorowi do 1000 funtów. Wyjątek dotyczy firm zatrudniających wyłącznie najbliższą rodzinę.

Mniej oczywisty jest status podwykonawców. Ktoś rozliczany w systemie CIS, kto pracuje pod nadzorem Tomka, jego narzędziami i w ustalonych przez niego godzinach, przy roszczeniu może zostać uznany za pracownika. Ubezpieczyciel zapyta wtedy, czy był ujęty w polisie. Lepiej znać tę odpowiedź wcześniej.

Składka za Employers' Liability zależy głównie od rodzaju pracy i sumy wynagrodzeń. Przy wycenie trzeba więc podać realne kwoty, a nie szacunki "na oko".

Etap trzeci: lokal, towar i klienci na miejscu

Po trzech latach Tomek wynajął niewielki magazyn z częścią wystawową. Klienci przychodzą wybierać płytki i armaturę, na półkach leży towar za kilkadziesiąt tysięcy funtów.

W umowach najmu komercyjnego budynek zwykle ubezpiecza właściciel, a koszt przerzuca na najemcę w opłatach serwisowych. Najemca odpowiada za resztę: wyposażenie, towar, sprzęt biurowy i dochód, który przepadnie, gdy po pożarze albo zalaniu lokal stanie na kilka tygodni. Tę ostatnią stratę pokrywa ubezpieczenie od przerwy w działalności (business interruption), o którym małe firmy przypominają sobie zwykle dopiero po szkodzie.

Przy kilku polisach naraz łatwiej zostawić lukę niż przepłacić. Dlatego na tym etapie dobrze jest rozpisać wszystko w jednym miejscu i sprawdzić, czy da się to połączyć w pakiet. Dobry punkt wyjścia to przegląd ubezpieczeń dla firm w Pol-Plan, gdzie produkty są podzielone na cztery grupy: pojazdy, nieruchomości, odpowiedzialność cywilną i gotowe pakiety dla sklepów, biur i zakładów produkcyjnych. Taki podział dobrze odpowiada temu, jak ryzyko faktycznie rozkłada się w małej firmie.

Pakiet łączony bywa tańszy niż kilka osobnych polis, ale ważniejsze jest co innego. Jedna polisa z jednym terminem odnowienia to mniejsza szansa, że któreś ubezpieczenie wygaśnie po cichu, bo nikt nie zauważył maila z przypomnieniem.

Co przygotować przed rozmową o wycenie

Wycena dla firmy trwa krócej, gdy dane są pod ręką. Ubezpieczyciel albo broker zapyta mniej więcej o to:

1. Czym dokładnie zajmuje się firma, łącznie z pracami, które zdarzają się rzadko (prace na wysokości, z otwartym ogniem, z instalacjami gazowymi).

2. Jaki jest roczny obrót i ile wynoszą wynagrodzenia pracowników.

3. Ile osób pracuje w firmie i na jakiej podstawie (etat, CIS, samozatrudnieni).

4. Jaka jest wartość narzędzi, sprzętu i towaru, także tego, który zostaje na noc w aucie.

5. Czy w ostatnich latach były jakieś szkody i roszczenia.

6. Jakie limity OC wymagają umowy z klientami.

Ostatni punkt łatwo przeoczyć, a to on najczęściej wymusza zmianę polisy w trakcie roku. Jeśli nowy kontrakt wymaga wyższego limitu Public Liability niż ten, który masz, lepiej dowiedzieć się o tym przed podpisaniem umowy niż w dniu wejścia na budowę.