Inspekcja pracy: W Ursynotece łamano prawa pracownicze. Trwa konkurs na dyrektora

Państwowa Inspekcja Pracy potwierdza nieprawidłowości w Ursynotece. Kontrola wykazała m.in. brak rozkładu czasu pracy oraz nierzetelne listy obecności. Skargę jednego z pracowników uznano za zasadną. Ustalenia PIP zbiegają się w czasie z konkursem na nowego dyrektora ursynowskiej biblioteki publicznej. 

Co ustaliła Państwowa Inspekcja Pracy w Ursynotece?

Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy w Bibliotece Publicznej im. Juliana Ursyna Niemcewicza, czyli Ursynotece, została przeprowadzona po skardze jednego z pracowników, który zgłosił nieprawidłowości w organizacji czasu pracy oraz możliwość mobbingu. Pisaliśmy o tych zarzutach w naszym artykule z lipca, który wywołał burzę.

Ustalenia inspektora są jednoznaczne. Po pierwsze, Ursynoteka w ogóle nie miała formalnie uregulowanego rozkładu czasu pracy!

Ustaliłem, że w zakładzie pracy nie ma ustalonego rozkładu czasu pracy i nie ma wprowadzonego systemu zmianowego czasu pracy w obowiązującym regulaminie pracy. Przedłożony podczas kontroli regulamin nie zawiera również informacji o początkowym i końcowym terminie trzymiesięcznego okresu rozliczeniowego. Do usunięcia powyższego zobowiązano pracodawcę, kierując wnioski w wystąpieniu.

- pisze inspektor Radosław Łuczak z PIP.

Mówiąc po ludzku: instytucja zatrudniająca kilkadziesiąt osób i prowadząca 21 placówek nie miała spisanych podstawowych zasad, kiedy i w jakim systemie pracują jej pracownicy - mimo że wymaga tego Kodeks pracy i to jeden z podstawowych obowiązków.

Nierzetelne listy obecności i brak odpoczynku po nadgodzinach

Drugi zarzut sygnalistki dotyczył ewidencji czasu pracy. Inspektor sprawdził listy obecności, na których pracownicy Ursynoteki wpisują godziny rozpoczęcia i zakończenia pracy, dni odbioru oraz pracę w weekendy. Wnioski są niekorzystne dla biblioteki.

Z przedłożonych kart mających wymagane prawem informacje wynika, że nie są one prowadzone rzetelnie (brak podpisu pracownika), jak również że wykonując pracę w godzinach nadliczbowych nie zapewnia się prawa do odpoczynku. W tym zakresie wystąpiłem Biblioteki o przywrócenie stanu zgodnego z prawem.

- stwierdza inspektor Państwowej Inspekcji Pracy.

To dokładnie ten problem, który opisywaliśmy w lipcowym artykule "Za kulisami Ursynoteki". Opisywaliśmy wówczas grafik, w którego jesteśmy posiadaniu, wysłany przez wicedyrektorkę Ursynoteki Anetę Maciejczuk, z którego wynikało, że jedna z pracownic miała pracować 12 dni z rzędu bez ustawowego odpoczynku, w tym przez dwa weekendy.

"Pytam ją: który dzień jesteś w pracy? A ona mówi, że dziesiąty ciągiem"

- relacjonował nam jeden z sygnalistów.

Sygnaliści opisywali też, jak dyrekcja analizowała logowania systemów alarmowych w filiach, zarzucając bibliotekarce wyjście 23 minuty za wcześnie i ignorując 90 minut nadgodzin, które w tym czasie "uzbierała".

W tej ostatniej kwestii inspektor z PIP poszedł o krok dalej. Sugeruje, że jeśli podpisane listy obecności nie zgadzają się z danymi z systemu alarmowego, sprawa może mieć charakter karny.

Informuję, że jeżeli podpisane przez Panią listy obecności są niezgodne z wyciągami z systemu alarmowego, to może być to potraktowane jako fałszowanie dokumentacji pracowniczej i należy zawiadomić organy ścigania.

- zaznacza inspektor.

Kontrola wykazała też, że sygnalistka w 2025 roku przepracowała 61 godzin nadliczbowych, za które otrzymała czas wolny, a za nadgodziny z maja 2026 roku - dodatek wypłacony dopiero po upływie okresu rozliczeniowego. Inspektor zobowiązał Ursynotekę do udzielenia pracownikom zaległych urlopów wypoczynkowych.

W tym zakresie skargę uznaję za zasadną.

- podsumowuje Radosław Łuczak.

PIP nie oceniła zarzutów o mobbing

Inspektor nie odniósł się merytorycznie do zarzutu mobbingu - i wyjaśnił dlaczego. Zgodnie z obowiązującym prawem rola PIP w tym obszarze jest bardzo ograniczona: inspektor nie może nakładać sankcji ani wydawać decyzji administracyjnych, a definicja mobbingu zawiera "wiele elementów niedookreślonych".

Ocena, czy w danym przypadku wystąpiła dyskryminacja, bądź mobbing pracownika i czy powstało roszczenie o odszkodowanie lub zadośćuczynienie należy do sądu pracy, gdyż jedynie on dysponuje niezbędnym instrumentarium dla przeprowadzenia postępowania dowodowego i podjęcia jednoznacznych ustaleń.

- tłumaczy inspektor.

Kontrola potwierdziła natomiast, że na wniosek sygnalistki w Ursynotece wszczęto wewnętrzne postępowanie antymobbingowe. Warto przypomnieć, że dyrektor Ursynoteki Mirosław Pawłowski w lipcu zapewniał redakcję, że w 2026 roku nie wpłynęły do niego "jakiekolwiek zawiadomienia, skargi, wnioski lub inne wystąpienia dotyczące działań mogących nosić znamiona mobbingu", a zgłaszane publicznie informacje "nie znajdują potwierdzenia w dokumentacji będącej w dyspozycji pracodawcy".

Kto wybierze nowego dyrektora Ursynoteki?

Ustalenia PIP zbiegają się w czasie z końcem kadencji Mirosława Pawłowskiego, który kieruje Ursynoteką od 1 października 2021 roku - na stanowisko trafił wówczas bez konkursu. Jego kadencja wygasa z końcem września 2026 roku.

Konkurs na nowego dyrektora ogłosił 28 lipca 2026 roku Prezydent Warszawy. Oferty można było składać do 31 sierpnia do godz. 16. Zgodnie z zarządzeniem rozstrzygnięcie ma nastąpić w ciągu 60 dni od zamknięcia naboru, czyli najpóźniej pod koniec października 2026 roku powinniśmy poznać nowego dyrektora Ursynoteki. Oznacza to, że od 1 października biblioteka może przez pewien czas funkcjonować bez dyrektora wyłonionego w konkursie, a stery w placówce przejmie wicedyrektorka, która jest oskarżana przez sygnalistów o złe zarządzanie oraz znęcanie się psychiczne nad pracownikami, o czym pisaliśmy w naszym lipcowym artykule.

W skład sześcioosobowej komisji konkursowej połowę miejsc zajmują przedstawiciele miasta: burmistrz Ursynowa Robert Kempa jako przewodniczący, wiceburmistrz Klaudiusz Ostrowski oraz Barbara Szymańska z Biura Kultury m.st. Warszawy. Pozostałe trzy miejsca przypadły Agnieszce Bochowicz - pracownicy Ursynoteki i przedstawicielce NSZZ "Solidarność", Mirosławowi Koperowi z NSZZ "Solidarność" oraz Marzenie Zientarze z Dzielnicowej Komisji Dialogu Społecznego Ursynów.

Obecność Klaudiusza Ostrowskiego w komisji rodzi pewne pytania. Wiceburmistrz odpowiada w dzielnicy za nadzór nad instytucjami kultury i - jak ustaliliśmy w lipcu - o nieprawidłowościach w Ursynotece był informowany już w ostatnim kwartale 2020 roku, a następnie ponownie w maju 2026 roku, kiedy jedna z sygnalistek prosiła go o interwencję. Ostrowski ograniczył się wówczas do zapytania samego dyrektora, czy do placówki wpłynęły zgłoszenia mobbingu. Warto też odnotować, że NSZZ "Solidarność" - reprezentowana w komisji przez dwie osoby - według sygnalistów - nie zareagowała na ich wcześniejsze zgłoszenia.

Pierwsze posiedzenie komisji odbyło się w poniedziałek, 7 września. Regulamin przewiduje dwa etapy: weryfikację formalną ofert oraz rozmowy kwalifikacyjne. Kandydata wybiera się bezwzględną większością głosów, konkurs może zostać rozstrzygnięty nawet przy jednym zgłoszeniu, a od decyzji komisji nie ma procedury odwoławczej.

Dzielnica milczy i nie odpowiada na pytania

W ogłoszeniu konkursowym pojawiły się dwa kryteria, które trudno czytać w oderwaniu od ostatnich wydarzeń. Wśród preferowanych warunków dla nowego dyrektora wymieniono "ukończone kursy lub szkolenia z zakresu: przeciwdziałania mobbingowi, dyskryminacji i molestowaniu seksualnemu, rozwiązywania konfliktów, mediacji" oraz "wysokie kompetencje interpersonalne, także z zakresu polubownego rozwiązywania sporów i zarządzania kryzysem". W zakresie obowiązków nowego dyrektora zapisano wprost "kształtowanie harmonijnego środowiska pracy".

Redakcja zapytała Urząd Dzielnicy Ursynów, czy te wymogi wprowadzono po raz pierwszy - po doniesieniach o skargach sygnalistów, ilu kandydatów zgłosiło się do konkursu, czy są wśród nich obecny dyrektor lub wicedyrektorka, kiedy zaplanowano przesłuchania i kiedy komisja wyda rekomendację. Odpowiedź rzecznika dzielnicy Pawła Ciacha ograniczyła się do potwierdzenia, że komisja rozpoczęła obrady 7 września, oraz do zacytowania punktu regulaminu o tajemnicy.

Członkowie komisji zobowiązani są do zachowania w tajemnicy danych zawartych w dokumentach osób przystępujących do konkursu oraz przebiegu rozmów kwalifikacyjnych do momentu zakończenia procedury konkursowej.

- odpisał Paweł Ciach, rzecznik prasowy dzielnicy Ursynów.

Na pytanie o genezę wymogu szkoleń antymobbingowych dzielnica nie odpowiedziała w ogóle - choć nie dotyczy ono ani danych kandydatów, ani przebiegu rozmów, a jedynie treści publicznie dostępnego ogłoszenia.