Z witryn ursynowskiego ratusza spoglądają na przechodniów twarze kilkunastoletnich chłopców i dziewcząt - uczestników Powstania Warszawskiego, którzy zamiast do szkoły poszli na barykady. Plenerowa wystawa „Warszawskie dzieci, pójdziemy w bój..." przypomina, że w walczącej stolicy dzieci nosiły listy, gasiły pożary i umierały, czasem mając zaledwie 8 lat. To pierwsza z ursynowskich ekspozycji przygotowanych na 82. rocznicę wybuchu powstania.
Wystawa zawisła w gablotach przy ratuszu 1 sierpnia i będzie tam do 18 września. Jej tytuł to nawiązanie do jednej z najbardziej znanych pieśni powstańczych, skomponowanej w lipcu 1944 roku przez Stanisława Ryszarda Dobrowolskiego ps. „Goliard". Ekspozycję przygotowano we współpracy z Muzeum Powstania Warszawskiego, a jej siłą są archiwalne fotografie: prawdziwe, czarno-białe zdjęcia dzieci w za dużych mundurach i furażerkach, robione wprost na ulicach walczącego miasta.
Nie da się przejść obojętnie
Na jednej z tablic widać chłopca wrzucającego list do drewnianej skrzynki oklejonej plakatami z orłem - podpis informuje, że była to jedna z kilkudziesięciu takich skrzynek rozmieszczonych w walczącej Warszawie. Inna prezentuje młodego kolportera prasy powstańczej, Zbigniewa Wojtyniaka „Żbika", z naręczem gazet pod pachą. Jest też fotografia, przy której do dziś nie ma pewności co do tożsamości bohatera - młody powstaniec w hełmie, znany jedynie jako „Chłopiec w hełmie".
Najbardziej poruszający jest jednak podpis pod zdjęciem trzech chłopców stojących przy prowizorycznym krzyżu wśród ruin: „Dzieci przy symbolicznym grobie poległych". Ktoś dopisał na tabliczce nazwiska poległych żołnierzy batalionu i stopień „plutonowy podchorąży" przy imieniu, które nie miało prawa nosić munduru dłużej niż kilka tygodni.
W szeregach powstańczych walczyło około 5840 dzieci i nastolatków, natomiast szacuje się, że w całej okupowanej Warszawie w sierpniu 1944 roku było od 270 do 330 tysięcy dzieci. Najmłodsi najczęściej nie walczyli bezpośrednio z bronią w ręku. Pełnili role pomocnicze w Harcerskiej Poczcie Polowej jako łącznicy, roznosiciele prasy, sanitariuszki, pomoc w szpitalach i kuchniach polowych.
- czytamy na jednej z tablic wystawy.
Poczta, która działała pod ostrzałem
Historyczne materiały, m.in. z Instytutu Pamięci Narodowej, potwierdzają skalę zaangażowania najmłodszych. Harcerska Poczta Polowa ruszyła nieformalnie już 2 sierpnia 1944 roku, a oficjalnie zaczęła działać 6 sierpnia w Śródmieściu - tego samego dnia harcerze przenieśli około 900 listów. Z czasem sieć skrzynek pocztowych objęła całe miasto - rozstawiono ich czterdzieści, a Główny Urząd Pocztowy mieścił się przy Świętokrzyskiej. Łącznie przez 63 dni powstania młodzi listonosze dostarczyli nawet 200 tysięcy przesyłek.
Dla mieszkańców odciętej od świata Warszawy te listy były czymś więcej niż korespondencją. Jak wspominał Stanisław Broniewski, dowódca Szarych Szeregów, ludzie najbardziej cierpieli z powodu braku wiadomości o losie bliskich, a to właśnie „mali listonosze" w charakterystycznych okrągłych czapkach nieśli te wieści, przemykając pod ostrzałem przez zrujnowane ulice.
Wśród harcerzy istniały trzy grupy wiekowe. Najstarsi trafiali do oddziałów bojowych, ale najmłodsi - tak zwani Zawiszacy, w wieku 12-14 lat - zajmowali się właśnie łącznością i służbami pomocniczymi. Zdarzało się jednak, że i oni chwytali za broń. Historycy przypominają przypadek 11-letniego Witolda Modelskiego, pseudonim „Warszawiak", którego rodzice zginęli pierwszego dnia powstania, chłopiec został kapralem i walczył na Starym Mieście oraz na Czerniakowie, gdzie zginął 20 września.
Wystawa w gablotach to nie jedyny element ursynowskich obchodów. Na fasadzie samego budynku urzędu pojawiła się okolicznościowa kompozycja graficzna - wielkoformatowe zdjęcie dwóch chłopców w powstańczych mundurach, nad którym widnieje odręcznie wymalowany znak Polski Walczącej i napis „Pamiętamy!". Niżej, dużymi, jakby wydrapanymi literami, biegnie hasło „Warszawskie dzieci pójdziemy w bój" - kompozycja ciągnie się przez kilka pięter budynku i jest widoczna z daleka.
Kolejna wystawa czeka w Ursynotece
To jednak nie koniec powstańczych akcentów w dzielnicy. Od 1 sierpnia do 2 października przy Wypożyczalni dla Dorosłych i Młodzieży nr 34 przy ulicy 6 Sierpnia 23 można oglądać „Wystawę na płocie" przygotowaną przez Ursynotekę. Tym razem bohaterami są młodzi poeci, którzy walczyli z okupantem piórem – w latach 1939-1944 tworzyli wiersze o entuzjazmie, nadziei, cierpieniu i śmierci. Spacerując od tablicy do tablicy, można prześledzić fragmenty ich twórczości ułożone w spójną, dramaturgiczną opowieść.
W sobotę o godz. 17 pod ratuszem wciągnięcie flagi powstańczej na maszt oraz hołd na skrzyżowaniu Alei KEN i Gandhi w godzinę "W". Po niej koncert pieśni powstańczych na tyłach ratusza.
Pouczające. Przechodząc tamtędy pomyślałem sobie, że te dzieci zginęły wyłącznie dlatego, że jakimś starym kanaliom w stylu Antoniego Chruściela i jemu podobnych zachciało się wojenki przyszłe o polityczne wpływy. A w zasadzie wizję tych wpływów. Sam Chruściel oczywiście nie zginął, bo zaszył się jak szczur w jakimś bezpiecznym schronieniu, otoczony wianuszkiem naiwnych i zindoktrynowanych ochroniarzy. Zupełnie tak, jak dzisiejsi politycy, którzy dla pewności wykluczyli się spod jurysdykcji "Ustawy o obronie ojczyzny", pozostawiając tę robotę plebsowi. Dzieci pewnie też z przyjemnością wysłaliby jako wabiki dla dronów, gdyby tylko dało im to możliwość utrzymania ukochanej władzy chociaż tydzień dłużej. Niestety nie sądzę, żeby ludzie pamiętali, że w wojenkach wywołanych przez polityków giną... ludzie i dzieci. Po to, żeby politykom żyło się dostatniej a ich rodziny rosły w siłę.
Za ten wpis powinni cię zamknąć gnoju, bo obrażasz żołnierzy Powstania Warszawskiego! Wynoś się na inny portal, obrażać ludzi!
@Paula Zamknąć, powiadasz? To pozwól, że jeszcze ci zacytuję tego "żołnierza" Chruściela: "Kto nie będzie miał broni palnej, dostanie granaty a dla kogo zabraknie granatów, niechaj bierze do ręki kamień, łom czy siekierę i tym zdobywa broń dla siebie". Z kamieniami na haubice. Zaiste, żołnierz. O tym, że zabronił ewakuować cywilów, nieszczęśnicy uzbrojeni w siekiery i kamienie mieli większą "motywację" nawet szkoda gadać. Jednocześnie mam nadzieję, że jak się w Przesmyku suwalskim pojawią carscy specjalsi, to złapiesz jakiś kamień, najlepiej taki, co wyleciał spod kół rządu zwiewającego na Zachód i na nich ruszysz.
@Irfy, po pierwsze nie Paula, tylko Paulo. A po drugie, daruj sobie ten pseudointelektualny bełkot (czy słowotok jak wolisz). Nic nie rozumiesz z tego co się wydarzyło, a potrafisz jedynie się mądrzyć. Mój dziadek był powstańcem z AK i wiem dzięki niemu, jak było.
AK? mają więcej za uszami niż nie powiem co, całe kresy zostały skreślone, Wołyń. Oddane bo nie warto. Przy i przed powstaniem, dowództwo podejmowało z czapy decyzje, poważne w konsekwencjach. 18 tys powstańców poległo a ilu warszawiaków trafiło do piachu? ponad 200 tys????? o czym tu rozmawiać gdy polaczek szabelką zarąbał calą stolicę w imię pseudo wolności i wygranej Stalina.
Biedne dzieci wykorzystywane w tak okrutny, nieludzki sposób. Dobrze że ratusz to nagłaśnia.
Użytkowniku, pamiętaj, że w Internecie nie jesteś anonimowy. Ponosisz odpowiedzialność za treści zamieszczane na portalu haloursynow.pl. Dodanie opinii jest równoznaczne z akceptacją Regulaminu portalu. Jeśli zauważyłeś, że któraś opinia łamie prawo lub dobry obyczaj - powiadom nas [email protected] lub użyj przycisku Zgłoś komentarz