Były prezydent na Ursynowie. "Co dalej z inteligencją?"

Przez osiem październikowych dni Ursynów będzie miejscem, gdzie rozmawia się o polskich elitach oraz inteligencji - tej prawdziwej i tej sztucznej. Na liście gości kilkadziesiąt znanych nazwisk ze świata nauki, literatury, mediów i. polityki, a wstęp na wszystkie debaty bezpłatny.

To będzie prawdziwa intelektualna uczta. Od 17 do 24 października Ursynowskie Centrum Kultury "Alternatywy" po raz piąty organizuje jedno z najciekawszych wydarzeń w Warszawie. Poznaliśmy już program Festiwalu Nowe Oświecenie - w tym roku same renomowane nazwiska. Zapowiadają się niezwykle interesujące debaty.

"Co dalej z inteligencją?"

Słowo "inteligencja" w tym roku organizatorzy postanowili rozłożyć na czynniki pierwsze. Bo przecież co innego znaczyło ono w przedwojennej Polsce - gdy było synonimem warstwy społecznej, wykształcenia i odpowiedzialności za wspólnotę - a co innego oznacza dziś, gdy pierwsze skojarzenie to raczej chatboty i algorytmy niż etos społeczny.

Inteligencja była w Polsce czymś więcej niż określeniem ludzi posiadających wykształcenie. Wiązała się z pewną postawą: odpowiedzialnością za wspólnotę, potrzebą uczestniczenia w życiu publicznym, przekonaniem, że wiedza zobowiązuje.

Dziś chcemy zapytać, co pozostało z tego etosu i czy jest on nam jeszcze potrzebny.

- mówi dr Krzysztof Czubaszek, twórca festiwalu i dyrektor UCK "Alternatywy".

Program tegorocznego Nowego Oświecenia będzie więc krążył wokół trzech wątków: dawnej polskiej inteligencji jako warstwy społecznej, inteligencji rozumianej jako zdolność myślenia i tworzenia, oraz - co chyba najbardziej na czasie - sztucznej inteligencji i tego, jak przewraca ona do góry nogami naukę, media, prawo i codzienne życie.

Lista nazwisk robi wrażenie!

Na otwarcie październikowego festiwalu rozmowy o tym, co zostało z dawnego etosu inteligenckiego. W spotkaniu "Dzieje i zmierzch polskiej inteligencji" usłyszymy Macieja Janowskiego, Janusza Majcherka i Wawrzyńca Rymkiewicza, a pytanie "Inteligencja czy klasa średnia? Co się zmieniło?" postawią sobie Magdalena Środa, Piotr Kulas i Tomasz Nałęcz.

Sztuczna inteligencja - jak można się spodziewać - zdominuje spory kawałek programu. W debacie "AI – rewolucja czy zagrożenie" zmierzą się poglądy Włodzisława Ducha, Natalii Hatalskiej, Agaty Kaźmierskiej i Igora Protasowickiego. O tym, co cyfrowa rewolucja robi z mediami, opowiedzą Katarzyna Janowska, Piotr Mucharski i Bartosz Węglarczyk, a o twórczości w czasach algorytmów podyskutują Edgar Bąk, Marek Bieńczyk i Olga Drenda. Będzie też miejsce na tematy mniej oczywiste - relację sztucznej inteligencji z religią oraz jej rolę w wymiarze sprawiedliwości.

Nie zabraknie też spojrzenia wstecz. Artur Domosławski i Zbigniew Mentzel wrócą do myśli Zygmunta Baumana i Leszka Kołakowskiego, a Kazimiera Szczuka, Jacek Migasiński i Krzysztof Katkowski opowiedzą o Marii Janion, Jadwidze Staniszkis, Barbarze Skardze i Hannah Arendt.

Kino, literatura i rozmowy, które zostają na dłużej

Jednym z mocniejszych punktów programu Festiwalu Nowe Oświecenie będzie cykl łączący projekcje filmowe z dyskusją. Na ekranie zobaczymy pięć klasyków polskiego kina: "Przesłuchanie" Ryszarda Bugajskiego, "Sanatorium pod Klepsydrą" Wojciecha Jerzego Hasa, "Idę" Pawła Pawlikowskiego, "Dantona" Andrzeja Wajdy i "Eroicę" Andrzeja Munka. Każdemu filmowi będzie towarzyszyła rozmowa - o odpowiedzialności intelektualistów, granicach kompromisu, pamięci, winie i niezależności artysty. Na scenę wyjdą m.in. Małgorzata Lebda, Małgorzata Rejmer, Krzysztof Siwczyk, Karolina Wigura, Piotr Cywiński, Jan Sowa, Maciej Gdula, Witold Szabłowski, Janusz Kapusta i Chris Niedenthal.

Ostatniego dnia festiwalu Edwin Bendyk, Justyna Bargielska, Sylwia Czubkowska i Bartosz Naskręcki zastanowią się, która inteligencja będzie liczyć się najbardziej w nowym świecie, a Agata Bielik-Robson, Paweł Musiałek i Przemysław Sadura spróbują odpowiedzieć, jakiej inteligencji właściwie dziś potrzebujemy. Stefan Chwin i Eliza Kącka pochylą się z kolei nad relacją kultury z inteligencją.

Mocny akcent - były prezydent

Na koniec festiwalu organizatorzy zostawili sobie mocny akcent - rozmowę z Aleksandrem Kwaśniewskim pod tytułem "Droga do życiowej mądrości". Poprowadzi ją dziennikarz Konrad Piasecki. Były prezydent ma opowiedzieć, jak z perspektywy lat wygląda odpowiedzialność, budowanie autorytetu i to, że własne sukcesy i porażki widzi się inaczej, gdy patrzy się na nie z dystansu.

Dyrektor UCK Krzysztof Czubaszek nie ukrywa przy tym, że festiwalowi wcale nie zależy na wypracowaniu jednej, wspólnej odpowiedzi na pytania, które stawia.

Nie zależy nam na tym, żeby po ośmiu dniach festiwalu ogłosić jedną odpowiedź. Festiwal Nowe Oświecenie powstał po to, by spotykały się tutaj różne poglądy i sposoby myślenia. Chcemy rozmawiać także wtedy, gdy się nie zgadzamy. W świecie szybkich ocen i zamykania się we własnych bańkach sama możliwość spokojnej, pogłębionej rozmowy staje się wartością.

- podkreśla.

Nie samymi debatami festiwal żyje

Program to nie tylko poważne dyskusje przy mikrofonie. 17 października ruszy wystawa "Jerzy Skolimowski – reżyser, malarz", która pokaże mniej znaną, malarską twarz reżysera znanego przede wszystkim z kina. Tego samego dnia ze Skolimowskim porozmawia Sebastian Smoliński podczas spotkania "Poza kadrem. Jerzy Skolimowski - kino, sztuka, życie".

Otwarcie festiwalu uświetni koncert Mazolewski Quintet "Live Spirit I". W kolejnych dniach na scenie pojawi się "Kopenhaga" Michaela Frayna w reżyserii Adama Opatowicza z Renatą Dancewicz, Wojciechem Kalarusem i Karolem Wróblewskim w rolach głównych, a także autorski monodram Anny Seniuk "Księga ziół, czyli stand-up na siedząco". Festiwal zamknie 24 października koncert "Live?" Andrzeja Poniedzielskiego - poety i satyryka, który w tym roku świętuje 50 lat pracy artystycznej. Na scenie razem z nim wystąpią zaproszeni goście i zespół pod kierownictwem Pawła Jabłońskiego.

Dla najmłodszych widzów przygotowano osobne pasmo warsztatów, które mają uczyć ciekawości świata, kreatywnego myślenia i samodzielnej interpretacji rzeczywistości - zarówno w formule rodzinnej, jak i dla zorganizowanych grup przedszkolnych i szkolnych.

Cały program 5. edycji Festiwalu Nowe Oświecenie można znaleźć na stronie wydarzenia.